Hewlêr (Rûdaw) - Tê çaverêkirin ku Yekîneyên Berxwedana Şingalê (YBŞ) îro bi fermî xwe fesix bike û tevlîbûna xwe ya nav hêzên ewlehiyê yên Îraqê ragihîne.
Parlamenterekî Kurd ê Êzidî jî diyar kir ku hinek xalên leşkerî yên YBŞyê yên li Çiyayê Şingalê dê radestî artêşa Îraqê bên kirin.
"Şandeyeke ewlehiyê ya bilind çû Şingalê"
Serokê Komîteya Ewlehî û Parastinê ya Encûmena Parastinê ya parêzgeha Nînowayê Casim Mihemed Kakeyî îro Rûdawê re axivî û got:
"Îro şandeyeke ewlehiyê ya bilind ji Bexdayê dê biçe parêzgeha Nînowayê û navçeya Şingalê ziyaret bike.
Tê çaverêkirin ku li wir hêzên YBŞyê di konferanseke rojnamegeriyê de bi fermî ragihînin ku ew diçin nav çarçoveya hêzên ewlehiyê yên Îraqê."
"Hinek dibin Heşdî Êzidî, hinek jî polîsên jin"
Casim Mihemed Kakeyî li ser şêwaza dabeşkirina şervanên vê hêzê bi ser dezgehên ewlehiyê de jî agahî dan û got:
"Beşek ji wan di çarçoveya Heşda Şeibî de wekî Heşdî Êzidî dimînin.
Jin û keçên di nav vê hêzê de jî dê biçin nav polîsên Nînowayê di beşa polîsên jin de."
Her wiha wî diyar kir ku hejmara wan şervanên ku diçin nav hêzên ewlehiyê di navbera 1,500 û 2,000î de ye.
"Radestkirina xalên leşkerî yên li Çiyayê Şingalê"
Parlamenterê Kurd ê Êzidî yê Parlamentoya Îraqê Mûrad Îsmaîl jî îro ji Rûdawê re ev agahî dan:
"Îro qonaxa yekem a peymana tevlîkirina hêzên YBŞyê di nav dezgehên ewlehiyê yên fermî de tê ragihandin.
Her wiha hinek xalên ewlehiyê yên YBŞyê yên li Çiyayê Şingalê dê radestî hêzên artêşa Îraqê bên kirin."
Beşek ji şervanan dibin polîsên herêmî û hinekên din jî çekan datînin û vedigerin jiyana xwe ya asayî."
Mûrad Îsmaîl li ser hejmara giştî ya şervanên YBŞyê jî ev hûrgilî dan:
"Hejmara wan bi giştî nêzîkî 4,160 şervanî ye. Heta niha peymana dawî li ser hemû vê hejmarê nehatiye kirin.
Ne şert e ku hemû di nav dezgehên ewlehiyê de bên damezrandin belkî beşek ji wan bi temamî vedigerin jiyana sivîl."
Endamê Encûmena Parastinê ya Parêzgeha Nînowayê ji pêkhateya Kurdên Êzidî Eydan Şêx Şivan jî ji Rûdawê re wiha axivî:
"Tê pêşbînîkirin ku îro pêvajoya tevlîbûna wê hêzê di nav dezgehên ewlehiyê de bê ragihandin.
Heta niha hejmara dawî ya kesên ku tên wergirtin bi temamî nehatiye yekalîkirin."
"Di qonaxa yekem de 2000 şervan diçin nav hêzên Îraqê"
Çavkaniyekî bilind ê ji YBŞyê ji Rûdawê re got:
"Îro di qonaxa yekem de 2000 şervanên ji hêzên me bi fermî diçin nav hêzên ewlehiyê yên Îraqê.
Di heman demê de nêzîkî 3 heta 4 hezar şervanên me yên din ên ku xelkê deverê ne di qonaxên bê de bi fermî tên tevlîkirin."
Li gorî wan zanyariyên ku gihîştine Rûdawê, ev yek îro li ser Çiyayê Şingalê û bi amadebûna fermandarên bilind ên her du aliyan tê kirin.
Fermandarê Firqeya 20, Fermandarê Operasyonên Hevbeş, Fermandarê Rojavayê Nînowayê bi fermandarên YBŞ û YJŞyê re di merasîmê de amade ne.
Di pêvajoya tevlîkirinê de endamên YBŞyê bi ser artêşa Îraqê, polîsên navxwe û desteya Heşdî Şebî de tên dabeşkirin.
Tê pêşbînîkirin ku piştî karên tevlîbûnê, hêzên ewlehiyê yên Îraqê û fermandarên YBŞyê di daxuyaniyeke hevbeş de hemû hûrgiliyên peymanê ji raya giştî re eşkere bikin.
Li gorî zanyariyên Rûdawê, weşana medyayî ya ji bo vê merasîmê tenê ji bo 4 dezgehên medyayî yên Erebî yên Îraqê û 3 dezgehên nêzîkî YBŞyê hatiye sînordarkirin.
Dîroka YBŞyê
Piştî êrişa çekdarên DAIŞê ya li ser devera Şingalê di Tebaxa 2014an de û komkujiya li dijî Kurdên Êzidî, ev hêz bi alîkarî û serperiştiya Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) û Yekîneyên Parastina Gel (YPG) li Çiyayê Şingalê hat damezirandin.
Armanca yekem a hêzê parastina wan hezarên welatiyên sivîl ên Êzidî bû ku li çiyê asê mabûn.
Her wiha paşê jî beşdarbûna operasyonên kontrolkirina deverên di destê DAIŞê de bû.
Wekî ezmûna Rojavayê Kurdistanê, YBŞyê baskekî çekdar ê taybet bi jinên Êzidî bi navê "YJŞ - Yekîneyên Jinên Şingalê" ava kir.
Armanca vê yekê beşdariya leşkerî ya jinan di parastina deverê û rûbirûbûna DAIŞê de bû.
Îdeolojî û Encûmena Xwerêveberiyê
Ji aliyê îdeolojîk ve, YBŞyê bawerî bi bîr û baweriyên Abdullah Ocalan heye û li ser bingeha "Neteweya Demokratîk" û şêwaza xwerêveberiyê kar dike.
Li gel baskê çekdar, YBŞ û alîgirên wê çarçoveyeke îdarî û sivîl bi navê "Encûmena Xwerêveberiya Demokratîk a Şingalê" ava kirine.
Ev encûmen birêvebirina beşek ji karûbarên deverê li xwe digire.
Pêwendiya bi Bexda û Heşdî Şebî re
Beşekî berçav ji şervanên YBŞyê paşê bi navê "Foca Taybet a Şingalê" xistin nav pêkhateya desteya Heşdî Şebî.
Ev hêz bi awayekî fermî mûçe, budce û pêdiviyên leşkerî ji Bexdayê werdigire.
Vê gavê wisa kiriye ku YBŞ ji aliyê darayî û rêxistina yasayî ve heta asteke zêde bi hikûmeta federal a Îraqê û Heşdî Şebî ve bê girêdan.
Helwesta Enqereyê û bombebaranan
Tirkiye, YBŞyê wekî baskekî leşkerî yê rasterast ê PKKyê di nav axa Îraqê de dibîne.
Ji ber vê yekê baregeh, xalên leşkerî û berpirsên vê hêzê yên li deverên Şingalê bi berdewamî ji aliyê balafirên şer û dronên Tirkiyeyê ve tên armanckirin.
Dîtina Hewlêrê û astengiyên li pêş Peymana Şingalê
Hikûmeta Herêma Kurdistanê hebûna hêzên nêzîkî PKKyê li Şingalê wekî "neyasayî" dibîne û wan wekî sedema têkçûna aramiya herêmê dihesibîne.
Her wiha ev hêz wekî astengiya li pêşiya avedankirin û vegera koçberên Êzidî ji bo cihên wan tên dîtin.
Li gorî Peymana Şingalê ya Çiriya Pêşîn a 2020an, a di navbera Hewlêr û Bexdayê de ya bi çavdêriya Neteweyên Yekbûyî, diviyabû hemû ew hêzên li derveyî desthilata fermî ya dewletê ne ji navenda qezayê derkevin.
Lê ev xal heta niha bi temamî nehatiye bicihkirin ji ber redkirina wê ji aliyê YBŞ û Encûmena Xwerêveberiyê ve.
