İstanbul (Rûdaw) - İran ile İsrail-ABD hattında patlak veren savaş, sadece cephe hattını değil, yurt dışında yaşayan yüz binlerce İranlının hayatını ve işlerini de olumsuz etkiliyor. Türkiye’deki 12 bine yakın İran sermayeli şirketin büyük çoğunluğunun bulunduğu İstanbul’da, esnaf hem memleketindeki savaşın hem de Türkiye’deki geçim derdinin kıskacında.
Türkiye genelinde yaklaşık 12 bin İran ortaklı şirket bulunurken, bu işletmelerin 8 bin 693’ü İstanbul’da faaliyet gösteriyor.
Özellikle tekstil, restoran, emlak, kargo ve güzellik salonu gibi sektörlerde yoğunlaşan İranlı girişimciler, savaşın başlamasıyla birlikte derin bir ekonomik krizle karşı karşıya kaldı.
"Küçük Tahran"da savaş endişesi
İstanbul’un Esenyurt ilçesinde "Küçük Tahran" olarak bilinen mahallede yaşayan 49 yaşındaki Hamid Rıza Tebrizi, bu zorlu süreci yaşayanlardan biri.
Rojhılat’ın Kirmanşan kentinden gelen Tebrizi, 7 yıldır İstanbul’da İran ürünleri satan bir markette çalışıyor.
Tebrizi, bir yandan memleketinden gelecek haberler için televizyon başından ayrılmazken, diğer yandan ürün sevkiyatının durması nedeniyle işlerinin bozulmasından endişe ediyor.
Savaşın başlamasıyla birlikte İran’dan gelen tırların durması, rafların boşalmasına ve fiyatların artmasına neden olmuş durumda.
"Şirketlerin yüzde 70’i yöntem değiştirmek zorunda kalacak"
Rûdaw’a konuşan turizm şirketi sahibi Alireza Kamyap, savaşın devam etmesi durumunda İranlı işletmelerin büyük bir kısmının iflasın eşiğine geleceğini vurguladı.
Kamyap, "Eğer bu savaş sürerse, İranlı şirketlerin yüzde 70’i ciddi zorluklar yaşayacak. Turizm sektörü tamamen durdu. İranlı turist gelmiyor, bu durumun en az bir yıl daha düzelmeyeceğini öngörüyorum. İşletmeler hayatta kalmak için rotalarını Arap ve Avrupalı turistlere çevirmek zorunda kalacak" dedi.
Ürün sevkiyatı durdu, fiyatlar katlandı
Market işletmecisi Şervin Mukaddem ise tedarik zincirindeki kırılmaya dikkat çekti.
Mukaddem, "İran’dan çay, şeker ve pirinç getirip satıyoruz. Ancak savaş nedeniyle ürün akışı kesildi. Gelen sınırlı sayıdaki ürünün fiyatı ise fahiş düzeyde arttı. Fiyatlar geçen yıla göre değil, geçen aya göre bile çok yükselmiş durumda" ifadelerini kullandı.
Ticaret hacmi risk altında
2025 yılı verilerine göre Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmi 5,7 milyar dolar seviyesindeydi.
Türkiye, komşusuna ağırlıklı olarak makine ve aksamları ihraç ederken; İran’dan en çok doğal gaz ithal ediyor. Türkiye, 2019 yılından bu yana ABD yaptırımları nedeniyle İran’dan petrol alımını durdurmuştu.
Savaşın uzaması, sadece Türkiye’deki İranlı sığınmacı ve iş insanlarını değil, iki ülke arasındaki milyarlarca dolarlık ekonomik iş birliğini de belirsizliğe sürüklüyor. İstanbul’daki İranlılar, bir an önce ateşkes sağlanmasını ve sınır kapılarının ticarete tamamen güvenli hale gelmesini bekliyor.
