Erbil (Rûdaw) - Kürt bilim insanı Awat Elî, giysilerde bulunan zehirli maddelerin tespiti için devrim niteliğinde yeni bir teknik geliştirdi. Bu buluş, İsveç'teki bilim çevrelerinin yoğun ilgisini çekerken, Hollanda'da düzenlenen uluslararası bir konferansta tüm dünyaya tanıtıldı.
Geliştirilen bu teknoloji ile kumaş parçalarındaki kimyasal analiz süresi 10 saatten 30 saniyeye indi. İnsan sağlığını tekstil ürünlerindeki zararlı kimyasallardan korumak adına atılan bu adım, bilim dünyasında büyük bir başarı olarak nitelendiriliyor.
Hollanda'nın Maastricht kentinde düzenlenen söz konusu bilimsel konferans, toksikoloji ve çevre kimyası alanındaki en büyük etkinliklerden biri olarak kabul ediliyor. Yaklaşık 3 bin bilim insanının katıldığı organizasyonun temel amacı; akademik çevreler, sanayi temsilcileri ve çevreci örgütleri bir araya getirerek ortak projeler üretmek ve bilgi paylaşımını sağlamaktır.
İnceleme süresi 30 saniyeye düştü
Awat Elî, bu yılın nisan ayında deri hastalıkları üzerine uzmanlaşmış bilimsel bir dergide yayımlanan araştırmasını konferansta sundu. Rûdaw’ın “Diaspora” programına konuk olan Elî, geliştirdiği yöntemin detaylarını paylaştı. Geleneksel yöntemlerle bir kumaş örneğinin incelenmesinin yaklaşık 10 saat sürdüğünü belirten araştırmacı, yeni teknikle bu süreyi 30 saniyeye indirmeyi başardığını ifade etti. Bu hız, özellikle tekstil sanayisinde ürünlerin güvenliğini anlık olarak denetlemeyi mümkün kılarak halk sağlığı için dev bir avantaj sağlıyor. Elî, sektörde binlerce kimyasalın kullanıldığını ancak sadece kısıtlı bir bölümünün izinli olduğunu hatırlatarak; deri hastalıklarına yol açan birçok maddenin, yasal sınırların 10 katı üzerinde kullanıldığına dikkat çekti.
İnceleme maliyeti de oldukça düşük
Yeni buluşun bir diğer avantajı ise çevre dostu olması. "Daha yeşil" bir analiz yöntemi sunan Elî, eski sistemdeki gibi plastik atık veya zehirli kimyasal kalıntı bırakılmadığını belirtti. Geleneksel testlerde numune başına yarım litre çözücü (solvent) gerekirken, bu yeni yöntemde kimyasal sarfiyatı minimuma iniyor. Ekonomik açıdan bakıldığında; eski yöntemle yapılan bir test 20 ile 25 dolar arasında bir maliyet çıkarırken, Awat Elî’nin tekniğiyle bu rakam sadece 50 sente kadar düşüyor.
Koyu renkli kıyafetler riskli
İsveç’te yaşayan araştırmacı, çalışması kapsamında İsveç pazarından alınan 60 farklı çocuk kıyafeti numunesini test etti. Elde edilen verilere göre; siyah, gri ve kahverengi gibi koyu renkli, polyester veya geri dönüştürülmüş polyesterden üretilen kıyafetler en yüksek oranda zararlı kimyasal içeriyor. Buna karşılık, beyaz renkli ve pamuklu giysilerin en güvenli seçenekler olduğu, bu ürünlerdeki kimyasal oranının güvenli seviyelerde kaldığı görüldü. Özellikle internet üzerinden sipariş edilen kıyafetlerin daha fazla risk taşıdığını belirten Elî, test edilen 14 spor kıyafeti numunesinden 7’sinde normal değerlerin 10 katı üzerinde kanserojen madde tespit edildiğini açıkladı.
İsveç sanayisi harekete geçti
Awat Elî’nin çalışması İsveç medyasında büyük ses getirdi. Ülkenin prestijli gazetelerinden Dagens Nyheter, araştırmayı manşetten duyurdu. Bu yankı üzerine İsveç tekstil sanayisi harekete geçerek Elî ile iletişime geçti. Sektör temsilcileri ve sendikalar, hem markaların itibarını korumak hem de tüketiciler için daha güvenli ve çevreci ürünler üretmek adına araştırmacıyla bir iş birliği anlaşması sağladı.
Mikroplastik tehlikesi
Günlük hayatta yaygın olarak kullanılan "mikroplastiklerin" tehlikesine de değinen Elî, bu küçük parçacıkların ev eşyalarından gıdaya kadar her yerde olduğunu vurguladı. Araştırmacı, her insanın beyninde yaklaşık bir kaşık miktarında mikroplastik birikebileceğini ve bu durumun hormonal sistemi bozduğunu ifade etti. Son 30 yılda tiroid gibi hastalıkların artışını bu maddelerin yaygınlaşmasına bağlayan Elî, plastik pipet ve bardak yerine cam veya metal ürünlerin tercih edilmesini önerdi.
Gazetecilikten bilime geçiş
Eskiden gazeteci olan Awat Elî, bilimin her zaman hayali olduğunu ve medyadan bu alana geçişte zorlanmadığını söyledi. 2018 yılında İsveç’e yerleştiğinden beri bilimsel çalışmalarına ağırlık veren Elî, 2019’da yüksek lisansını tamamladı ve şu an doktora eğitimine devam ederek insan sağlığı için yeni çözümler üretmeye odaklanıyor.