Haber Merkezi - Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, küresel enerji krizinin derinleştiğini ve savaşın uzaması halinde sonuçlarının çok daha yıkıcı olabileceğini uyardı. Türkiye'nin şimdilik arz güvenliğinde ciddi bir sorun yaşamadığını vurgulayan Bayraktar, doğalgaz ve elektriğe olası zam konusunda da kritik bir tarih verdi: Nisan.
"Savaş uzarsa dünya büyük sıkıntıyla yüz yüze gelir"
Anadolu Ajansı Editör Masası'na konuk olan Bakan Bayraktar, Ortadoğu'daki jeopolitik gerilim ve savaşın küresel düzeyde son derece ağır bir kriz yarattığının altını çizdi. Pandemi ve Rusya-Ukrayna Savaşı'nın izlerinin henüz silinmediğini hatırlatan Bayraktar, mevcut krizin bu ikisini de gölgede bırakabileceğini söyledi.
"Eğer savaş uzun sürerse, etkileri çok daha yıkıcı olabilir. Küresel ekonomi üzerinde son derece ağır sonuçlar doğurabilecek bir krizle karşı karşıyayız" diyen Bayraktar, barışın bir an önce sağlanmasını umduğunu da vurguladı.
Hürmüz Boğazı'nda ciddi arz krizi
Bayraktar, enerji güvenliğinin yalnızca arz değil, talep ve iletim boyutlarıyla birlikte ele alınması gerektiğini belirtti. Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji akışı açısından kritik önem taşıdığını ve yaşanan tıkanıklığın dünyayı doğrudan sarstığını anlattı.
"Dünya petrolünün yüzde 20'si Hürmüz'den akıyor. Bugün akmıyor. Dünyaya sunulan LNG'nin yüzde 20'si de artık bu boğazdan geçemiyor. Ciddi bir arz kriziyle baş başayız" diyen Bakan, Türkiye'nin bu bölgeye bağımlılığının oldukça sınırlı düzeyde olduğunu vurguladı. Petrol tedarikinde Suudi Arabistan ve Irak'ın iki ana kaynak olduğunu, ancak toplam tedarik içindeki payının yalnızca yüzde 15 civarında kaldığını açıkladı.
Türkiye'nin enerji deposu şimdilik dolu
Türkiye'nin petrol, doğalgaz ve elektrik arzında herhangi bir sıkıntı bulunmadığını açıklayan Bayraktar, ülkenin çeşitlendirme politikasının bu kritik süreçte belirleyici bir rol oynadığını söyledi.
"Enerji altyapımız ve bugüne kadar izlediğimiz çeşitlendirme politikamız bizi şu an güvenli limanda tutuyor. Vatandaşlarımız açısından bir enerji arz güvenliği sorunu yok" dedi. Yer altı doğalgaz depolarının şu an yüzde 70 doluluk oranında olduğunu da belirten Bakan, bu oranın daha da artırılması için çalışmaların sürdüğünü ekledi.
İran gazına ilişkin de dikkat çekici bir açıklama yapan Bayraktar, "Bu konuyla ilgili çok kritik bir süreçten geçildiğini" vurguladı; ancak ayrıntı vermekten kaçındı.
Motorinde ÖTV sıfırlandı, vatandaşa destek sürüyor
Ortadoğu krizinin yarattığı ek mali yükün vatandaşa yansıtılmadığını belirten Bayraktar, motorinde litre başına 13 lira olan Özel Tüketim Vergisi'nin sıfıra indirildiğini hatırlattı.
"Devlet, bu krizin finansal yükünü vatandaşın omuzlarından aldı. Ürünümüz var, rafinerilerimiz çalışıyor, tedarik riski de taşımıyoruz" diyen Bayraktar, son 5-6 yıldır elektrik ve doğalgaz faturalarında ciddi destek programlarının uygulandığını ve bu desteğin süreceğini vurguladı.
Petrol varilinde yaşanan fiyat artışlarının Türkiye'ye maliyetini de rakamla ortaya koyan Bakan, "Varil fiyatındaki her 1 dolarlık artış Türkiye'ye 400 milyon dolara mal oluyor. Bir anda 60 dolardan 100 doların üzerine fırladı; yani 30-40 dolarlık devasa bir sıçrama yaşadık" dedi.
Doğalgazda kademeli tarifeye nisanda geçilebilir
Elektrikte 2025'te hayata geçirilen kademeli tarife modelinin artık doğalgaza da uygulanacağını açıklayan Bayraktar, yüksek tüketimli abonelerin destekten çıkarılmasının planlandığını söyledi.
"Ortalama tüketimin yüzde 75'inden fazlasını tüketen aboneleri destekten çıkarmayı düşünüyoruz. Bu oran, tüm abonelerin yalnızca yüzde 10 ila 13'ünü kapsıyor. Geriye kalan yüzde 85-87'nin hayatı değişmeyecek, destek almaya devam edecekler" diyen Bakan, bu düzenlemenin nisan itibarıyla başlatılabileceğini duyurdu.
Yüksek tüketimi olan ancak düşük gelirli olanlar için ise Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı aracılığıyla destek almaya devam edeceklerinin kapısının açık olduğunu söyledi.
Doğalgaz ve elektriğe zam var mı?
Gündemin en merak edilen sorusuna da yanıt veren Bakan Bayraktar, "Nisan ayı içinde hem doğalgazda hem elektrikte değerlendirme yapabiliriz" dedi. Fiyat düzenlemelerinin küresel piyasalardaki gelişmelere göre şekilleneceğini vurgulayan Bakan, Katar'ın LNG tesislerinin zarar görmesi durumunda Avrupa'da fiyatların 600-700 dolara çıktığı bir dönemin yaşandığını hatırlatarak, dış dinamiklerden tam bağımsız bir fiyat politikası izlemenin güçlüğüne dikkat çekti.
Irak'tan Türkiye'ye günlük 1,5 milyon varil petrol kapasitesi
Kerkük-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı'nın mevcut kapasitesinin günlük 1,5 milyon varil olduğunu belirten Bayraktar, Irak ile bu hattın işler hale getirilmesi için uzun süredir sürdürülen görüşmelerin henüz somut bir sonuç vermediğini, ancak krizin bu projeyi yeniden gündeme taşıdığını söyledi.
"Irak-Türkiye boru hattını Kerkük'ten Basra'ya uzatalım, güneyden kuzeye 1,5 milyon varil ihraç edelim. Bunu yıllardır söylüyoruz ama karşılık bulmadı. Umarım bu kriz herkesi düşünmeye sevk eder" diyen Bakan, Ceyhan'ın bölgesel bir petrol merkezine dönüştürülmesinin de gündemde olduğunu vurguladı.
Bakü-Tiflis-Ceyhan hattıyla günlük 600 bin varil taşındığını anımsatan Bayraktar, Orta Asya petrollerinin de devreye girmesiyle Ceyhan'a günlük 2,5 milyon varilin akabileceği bir senaryonun mümkün olduğunu söyledi.
Katar, Türkmenistan ve Suriye: Yeni enerji güzergahları masada
Bakan Bayraktar, Türkiye'nin bölgesel enerji mimarisinde oynamayı hedeflediği kilit rolü de gözler önüne serdi. Katar gazının boru hattıyla Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşınmasının, Türkmenistan gazının Hazar Denizi'ni geçerek Azerbaycan ve Gürcistan güzergahıyla gelmesinin ve Suriye'nin normalleşmesiyle birlikte o bölgedeki petrolün Ceyhan'a bağlanmasının gündemde olduğunu açıkladı.
"Suriye normalleşiyor. Bir yıl önce bunu konuşamazdık. Şimdi Suriye petrolünün ITP'ye bağlantısı somut bir proje olarak önümüzde duruyor. Bu petrolün de Ceyhan'a akması mümkün" diyen Bayraktar, bu projelerin bölge ekonomileri ve küresel enerji güvenliği açısından taşıdığı öneme dikkat çekti.