Van (Rûdaw) - Gazeteci ve yönetmen Zafer Avnaş, Kürt edebiyatının en önemli eserlerinden Ehmedê Xanî’nin kaleme aldığı Mem û Zîn destanını, yapay zekâ desteğiyle klasik orkestra düzenlemesine uyarladı. “MEMÊ ALAN” adıyla hazırlanan çalışma, Kürt müziğinin dengbêjlik geleneğini klasik müziğin çok sesli dünyasıyla buluşturuyor.
Kürt edebiyatının en tanınmış aşk hikâyelerinden biri olan Mem û Zîn, yüzyıllardır farklı anlatım biçimleriyle kuşaktan kuşağa aktarılıyor. Destan, dengbêjlerin seslendirdiği stran ve klamlarla da geniş kitlelere ulaştı.
Bu kez dinleyiciler, Kürt müziğinin unutulmaz sanatçıları Cemîl Horo ve Eyşe Şan tarafından seslendirilen Mem û Zîn klamının farklı bir yorumuyla buluşuyor.
Zafer Avnaş’ın yapay zekâ desteğiyle hazırladığı “MEMÊ ALAN – Klasik Orkestra Versiyonu”, güçlü kadın vokalini klasik orkestra düzenlemesi ve sinematik bir atmosferle bir araya getiriyor.
“Kürtler orkestraya sahip olsaydı müzikleri nasıl olurdu?”
Çalışmanın ortaya çıkış sürecini anlatan Zafer Avnaş, Kürtlerin tarih boyunca aşklarını, acılarını ve toplumsal olayları büyük ölçüde dengbêjlik geleneği aracılığıyla anlattığını belirtti.
Yazılı kaynakların sınırlı olduğu dönemlerde hikâyelerin hafızalarda yaşatılarak kuşaktan kuşağa aktarıldığını ifade eden Avnaş, Evdalê Zeynikê’nin anlatıları, Siyabend û Xecê ve Mem û Zîn gibi eserlerin bu kültürel mirasın önemli parçaları olduğunu söyledi.
Avnaş, projenin çıkış noktasını şu sözlerle anlattı:
“Batı’da klasik müzik gelişirken Kürtler neden acılarını, sevdalarını ve hikâyelerini çoğunlukla bir dengbêjin sesiyle anlatıyordu? Daha da önemlisi, acaba Kürtler o dönemlerde klasik müziğin orkestral imkânlarına sahip olsalardı, bugün nasıl bir Kürt müziğinden söz ediyor olurduk?”
“Yapay zekâyı geçmişte gerçekleşmemiş bir ihtimali denemek için kullandım”
“MEMÊ ALAN” projesinin bu sorulardan doğduğunu belirten Avnaş, amacının geleneksel Kürt müziğinin ruhunu ve dengbêjlik geleneğinin anlatım gücünü koruyarak bu mirası klasik müziğin çok sesli yapısıyla buluşturmak olduğunu kaydetti.
Avnaş, yapay zekâyı yalnızca müzik üretmek için değil, geçmişte gerçekleşmemiş bir müzikal ihtimali hayal etmek ve denemek amacıyla kullandığını vurguladı.
Uzun süren denemeler ve farklı arayışların ardından çalışmanın ortaya çıktığını belirten Avnaş, projenin bir son değil, yeni arayışların başlangıcı olduğunu ifade etti.
Avnaş, Kürt müziğinin geleneksel zenginliğini farklı müzikal biçimlerle buluşturmayı ve gelecekte yeni bir Kürt müziği formunun ortaya çıkmasına katkı sunmayı hedeflediğini söyledi.
“MEMÊ ALAN – Klasik Orkestra Versiyonu”nun müzik ve görsel prodüksiyonu ONE REC tarafından hazırlandı.
