Mardin (Rûdaw) - Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Mardin Artuklu Üniversitesi (MAU) iş birliğiyle, Rus diplomat Alexandre Jaba’nın 170 yıllık Kürtçe arşiv ve eserleri 15 cilt halinde yayımlandı.
Söz konusu arşiv, yaklaşık 170 yıl önce Kürtçenin hem Arap hem de Latin harfleriyle kaleme alınmıştı.
Arşiv uzun yıllardır Rusya'nın St. Petersburg kentinde muhafaza ediliyordu.
Türkiye tarafından resmi olarak yayımlanan bu koleksiyon; Ehmedê Xanî’nin Mem û Zîn’inden Feqiyê Teyran’ın şiirlerine, Kürt örf ve adetlerinden kadim halk masallarına kadar geniş bir içeriğe sahip.
Yeni yayımlanan eserler arasında Ehmedê Xanî, Melayê Cizîrî, Feqiyê Teyran ve Mela Mehmûdê Bazîdî’nin çalışmaları yer alıyor.
Arşivin tarihi
Bundan 170 yıl önce Erzurum Konsolosluğu’nda görev yapan Rus diplomat Alexandre Jaba, burada Mela Mehmûdê Bazîdî ile tanışır. Bazîdî anlatmış, Jaba ise kaleme almıştır.
O günden bu yana Rusya’da korunan bu destan, şiir ve hikayeler, Kürt edebiyatının en nadide belgeleri arasında kabul ediliyor.
Koleksiyonun en dikkat çekici özelliklerinden biri, Mela Mehmûdê Bazîdî’nin Arap harfleriyle yazdığı metinleri Alexandre Jaba’nın Latin harflerine çevirmiş olmasıdır.
Antropolojik bir çalışma
Rûdaw'a konuşan Mardin Artuklu Üniversitesi Kürt Dili Bölümü Başkanı İbrahim Tarduş, çalışmanın önemine ilişkin şunları söyledi:
"Öğrenciler ve araştırmacılar bu koleksiyonu incelediklerinde Kürtlerin 170 yıl önceki dünyasını hissedecekler.
İçinde şiirlerimiz, hikayelerimiz ve adetlerimiz var. Bu çalışma belki de Mela Mehmûdê Bazîdî’nin kaleme aldığı ilk Kürt etnografyasıdır.
Antropolojik bir çalışmadır. Koleksiyonda 13 farklı çalışma ve 69 nüsha bulunuyordu, biz bunları 15 cilt olarak bastık."
Prof. Kırkan: Psikolojik bariyer yıkıldı
Üniversite yönetimine göre, eserlerin orijinalliği kadar önemli olan bir diğer nokta, bu çapta bir eserin ilk kez Türkiye tarafından resmi olarak yayımlanması.
Mardin Artuklu Üniversitesi Kürtçe Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Ahmet Kırkan konuya ilişkin, "Bence iki nokta çok önemli. Birincisi devletin bakanlık aracılığıyla bu işi üstlenmesi, ikincisi ise Kürtçe üzerindeki o psikolojik bariyerin yıkılmış olmasıdır" değerlendirmesinde bulundu.