Erbil (Rûdaw) - Kürt makam müziğinin efsane ismi Muhammed Ahmed Erbilî, Erbil’de doğup büyümesine rağmen vasiyet niteliğindeki açıklamalarında her zaman Balakayati kökenlerine vurgu yapmıştı. Üstadın vefatından sonra ailesi ve akrabaları, Erbilî’nin "cennetten bir parça" dediği ata topraklarındaki izlerini anlattı.
Kürt müziğine kazandırdığı eşsiz eserler ve üç dilde (Kürtçe, Türkçe, Arapça) seslendirdiği makamlarla dünya çapında tanınan Muhammed Ahmed Erbilî, 2022 yılında 89 yaşında hayata gözlerini yumdu. Ancak üstadın geride bıraktığı miras, sadece notalarda değil, Erbil’den Çoman’ın karlı dağlarına uzanan köklü bir aile tarihinde yaşıyor.
"Soyadım Erbilî ama aslımız Balakayatili"
Erbilî’nin en büyük oğlu Soran Muhammed, babasının eski video kayıtlarını izlerken duygusal anlar yaşıyor.
Babasının her fırsatta ata topraklarını andığını belirten Soran, "Babam Balakayati’nin; Derbend, Rayat ve Gundejor köylerinin dedelerinin yurdu olduğunu gururla anlatırdı. Biz de bu gururu taşıyoruz" diyor.
Sanatçının arşiv görüntülerinde bizzat dile getirdiği, "Biz aslen Balakayatiliyiz, tüm akrabalarımız hâlâ orada. Dedem çocukken Erbil’e göç etmiş ve birbirimizden uzak düşmüşüz" sözleri, köklerine duyduğu özlemi kanıtlıyor.
270 yıl önce başlayan göç hikayesi
Çoman’ın Derbend köyündeki akrabaları, Erbilî ailesinin tarihine ışık tutuyor.
Aile dostu ve akrabası Feqî Muhammed, ailenin yaklaşık 270 yıl önce ekonomik nedenlerle Balakayati’den Erbil’e göç ettiğini anlatıyor.
Erbilî’nin akrabası Xidir Derbendî ise köyler arasındaki akrabalık bağlarının hâlâ çok güçlü olduğunu ifade ederek, "Onlar bizim öz akrabalarımızdır. Derbend, Rayat ve Gundejor halkı aslında tek bir soydan gelir" bilgisini paylaşıyor.
Ambulans şoförlüğünden dünya sahnelerine
1933 yılında Erbil’in tarihi Tacil mahallesinde doğan Muhammed Ahmed Erbilî, müziğe Erbil’deki okul yıllarında başladı. Uzun yıllar hastanede ambulans şoförlüğü yaparak geçimini sağlayan üstad, bu süreçte sanattan hiç kopmadı.
Eserleri sadece Kürtler arasında değil, Ortadoğu genelinde yankı buldu. İbrahim Tatlıses, Mayada El Hennawy ve George Wassouf gibi dev isimler, Erbilî’nin bestelerini seslendirerek onun sanatını evrensel bir boyuta taşıdı.
"Ovası Erbil, dağı Balakayati"
Erbilî’nin eşi Kafiye Aziz, sanatçının Balakayati bölgesine olan sevgisini şu sözlerle özetliyor:
"Derbend ve Rayat halkını çok severdi. 'Benim soyadım Erbilî olabilir ama ben Balakayatiliyim' derdi. Ömrünün son demlerini o dağların arasında bir ev yapıp orada geçirmeyi hayal ederdi."
22 Haziran 2022’de aramızdan ayrılan Muhammed Ahmed Erbilî, "Kürdistan için ilk marşı ben okudum" diyerek başladığı sanat yolculuğunu, milyonların gönlünde taht kuran bir efsane olarak tamamladı.