Haber Merkezi - İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararı küresel petrol ve doğal gaz piyasalarında büyük bir şok dalgası yarattı. Enerji analistleri, boğazdaki tıkanıklığın üç hafta sürmesi durumunda petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara fırlayabileceği uyarısında bulundu.
Ortadoğu’da tırmanan savaşın en stratejik hamlesi olan Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, dünya enerji sevkiyatını felç etti.
Günlük 21 milyon varil petrolün ve küresel sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yüzde 20’sinin geçtiği bu kritik su yolunun kapanmasıyla birlikte, Brent petrolün fiyatı bir günde yüzde 17 artarak 83 dolara ulaştı.
Irak ve Katar’da üretim darbesi
Krizin etkileri bölgedeki dev enerji üreticilerinde anında hissedilmeye başlandı.
Petrol stoklarının tamamen dolması ve sevkiyat rotasının kapanması nedeniyle Irak, günlük petrol üretimini 1.5 milyon varil azalttı.
Bu rakam, ülkenin toplam üretim kapasitesinin yüzde 50’sine denk geliyor. Analistler, ihracatın yapılamaması durumunda Irak ekonomisinin kısa sürede çöküşe geçebileceğini belirtiyor.
Dünyanın en büyük gaz ihracatçılarından biri olan Katar, İran İHA’larının tehdidi altındaki "Ras Laffan" sahasında üretimi durdurmak zorunda kaldı.
Bu durum piyasalarda günlük 10.5 milyar fit küp gaz açığına neden olurken, Katar’ın günlük gelir kaybının 280 milyon doları bulduğu tahmin ediliyor.
Avrupa’da doğal gaz fiyatları ikiye katlandı
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, enerji arzı konusunda kırılgan olan Avrupa’yı da vurdu. Avrupa’nın gösterge gaz fiyatı (TTF), sadece beş gün içinde iki katına çıkarak megavatsaat başına 65.40 euro ile rekor seviyeye ulaştı.
Yüksek enerji maliyetlerinin küresel enflasyonu doğrudan etkilemesi ve yılın ilk çeyreğinde dünya genelinde yüzde 0.8’lik bir ek enflasyon baskısı yaratması bekleniyor.
Asya pazarı ve lojistik felç
Hürmüz Boğazı’ndan geçen sevkiyatların yüzde 80’inden fazlası Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine gidiyordu.
Mevcut durumda 150’den fazla dev petrol tankeri boğaz açıklarında beklerken, bölgedeki gemiler için "savaş riski sigortası" maliyetleri 10 kat arttı.
Suudi Arabistan’ın milli petrol şirketi Aramco, boğazı baypas etmek için "Doğu-Batı" boru hattını tam kapasite kullanmaya çalışsa da, bu hattın toplam sevkiyat ihtiyacını karşılamada yetersiz kaldığı bildiriliyor.
Sistem çöküşü uyarısı
Enerji stratejistleri, boğazın kapalı kalma süresinin kritik olduğunu vurguluyor. Eğer Hürmüz Boğazı 21 günden (üç hafta) fazla kapalı kalırsa, küresel enerji sisteminde bir "sistem çöküşü" (system collapse) yaşanabileceği ve 120 dolarlık petrol fiyatının kaçınılmaz olacağı ifade ediliyor.
Ortadoğu’daki askeri harekat sürerken, dünya ekonomisi tarihinin en büyük enerji sınavlarından birini veriyor.
