Erbil (Rûdaw) – ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları dördüncü haftasına girerken, Tahran yönetimi küresel enerji piyasalarındaki baskısına rağmen petrol ihracatını yüksek seviyelerde tutmayı sürdürüyor. Diğer ülkelerin gemi trafiği Hürmüz Boğazı'nda durma noktasına gelmişken, İran’ın Çin ile yürüttüğü "gölge sevkiyat" kesintisiz devam ediyor.
Enerji veri analiz şirketi Kpler ve deniz trafiği takip platformu TankerTrackers’ın verilerine göre, savaşın ortasındaki İran’ın petrol tablosu şöyle:
Savaşın ortasında 16 milyon varil ihracat
Kpler’in tahminlerine göre, Mart 2026’nın başından bu yana İran, Hürmüz Boğazı üzerinden 16 milyon varilden fazla ham petrol ihraç etti.
Bu rakam, günlük 1,1 ile 1,5 milyon varil arasında bir sevkiyata tekabül ediyor. Savaşın başlamasından hemen önce, Şubat 2026'da İran'ın günlük ihracatı 2,17 milyon varil ile son yılların zirvesine ulaşmıştı.
Uzmanlar, Tahran'ın saldırılar başlamadan önce ihracatı yüzde 20 oranında artırarak hem nakit stokladığını hem de petrolü güvenli bölgelere ulaştırdığını belirtiyor.
Hürmüz: "Seçici" geçiş rejimi
İran, 4 Mart'ta Hürmüz Boğazı'nı kapalı ilan etmesine rağmen rotayı kendi gemileri ve stratejik ortağı Çin için açık tutuyor.
Lloyd’s List verilerine göre, 1-15 Mart tarihleri arasında boğazdan 16’sı tanker olmak üzere yaklaşık 90 gemi geçti.
Bu gemilerin neredeyse tamamının İran veya Çin ile bağlantılı olduğu, birçoğunun ise takip edilmemek için AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) cihazlarını kapattığı saptandı.
Hark Adası’nda operasyon sürüyor
İran Petrol Bakanlığı, "tankerlerde bekleyen petrolümüz yok" açıklaması yapsa da uydu görüntüleri bu iddiayı yalanlıyor.
İran’ın toplam ihracatının yüzde 90’ının yapıldığı Hark Adası'nda devasa petrol tankerlerinin (VLCC) yükleme yapmaya devam ettiği görülüyor. Ülkenin toplam petrol üretimi ise günlük 3,2 ile 3,6 milyon varil bandında seyrediyor.
ABD'nin 30 günlük "yaptırım molası" işe yarar mı?
ABD Hazine Bakanlığı, 20 Mart’ta aldığı sürpriz bir kararla, daha önce yüklemesi yapılmış yaklaşık 140 milyon varil İran petrolünün satışı üzerindeki yaptırımları 30 günlüğüne askıya aldı.
Washington’ın bu hamleyle amacı, 100 doların üzerine çıkan petrol fiyatlarını aşağı çekmek.
Ancak piyasa uzmanları bu kararın etkisinden şüpheli. Çin dışındaki alıcıların, savaş ortamında finansal işlemlerin engellenmesinden veya ödemelerin bloke edilmesinden korktuğu ifade ediliyor. İran, 2024 verilerine göre petrolünün %90’ından fazlasını zaten Çin’e satıyordu (günlük 1,46 milyon varil).
Savaşın 24’üncü gününe girilirken, İran’ın "enerji kartını" bir silah olarak kullanma yeteneği, operasyonun askeri sonuçları kadar ekonomik geleceğini de belirleyen en temel unsur olarak öne çıkıyor.
