Washington (Rûdaw) - ABD ile İran arasında imzalanması planlanan ve “İslamabad Mutabakatı” olarak anılan mutabakat zaptının taslak metni Rûdaw’ın eline ulaştı. Söz konusu anlaşmanın, bölgede 107 gündür devam eden savaşı sona erdirmeyi hedeflediği ve İran’ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir fon öngördüğü belirtiliyor.
ABD ile İran arasında savaşı durdurmayı ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı hedefleyen geçici anlaşma, taraflar arasında 14 maddelik üst düzey bir mutabakat öngörüyor. Anlaşmanın liderlerce elektronik ortamda imzalandığı bildirildi.
Çarşamba günü üst düzey bir ABD’li yetkiliden Rûdaw’a ulaşan taslak metnin, 19 Haziran Cuma günü İsviçre’de resmen imzalanması planlanıyor. Muhtıra 14 maddeden oluşuyor:
1. Madde: ABD, İran ve müttefikleri, Lübnan dâhil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek. Taraflar, birbirlerine karşı yeni bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı, tehdit ve güç kullanımından kaçınmayı, Lübnan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğünü garanti altına almayı taahhüt edecek.
2. Madde: ABD ve İran, birbirlerinin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt edecek.
3. Madde: Taraflar, 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmak için müzakereler yürütmeyi kabul edecek. Süre, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek.
4. Madde: Muhtıranın imzalanmasının hemen ardından ABD, İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırmaya başlayacak ve 30 gün içinde tüm engel ve kısıtlamalar tamamen sona erecek. Bu süre içerisinde gemi trafiği savaş öncesi normale dönecek. Ayrıca ABD, nihai anlaşmaya varıldıktan sonraki 30 gün içinde İran sınırına yakın bölgelerdeki güçlerini geri çekmeyi taahhüt edecek.
5. Madde: İran, muhtıranın imzalanmasının ardından 60 gün boyunca Körfez ile Umman Denizi arasında ticari gemilerin hiçbir ücret alınmadan güvenli geçişini sağlamaya çalışacak. Tahran, 30 gün içinde tüm teknik ve askeri engelleri kaldıracak ve mayın temizleme çalışmalarını tamamlayacak. İran ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki yönetim modelini uluslararası hukuk çerçevesinde belirlemek amacıyla Umman ve Körfez ülkeleriyle görüşmelere başlayacak.
6. Madde: ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık kapsamlı bir plan hazırlamayı taahhüt edecek. Planın uygulanma mekanizması 60 gün içinde ve nihai anlaşmanın bir parçası olarak belirlenecek. Washington, finansal işlemler ve para transferleri için gerekli tüm lisans ve izinleri sağlayacak.
7. Madde: ABD, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararları ve ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımları dâhil olmak üzere İran’a yönelik tüm yaptırımları kaldırmayı taahhüt edecek. Yaptırımların kaldırılmasına ilişkin takvim nihai anlaşmanın bir parçası olarak belirlenecek.
8. Madde: İran’ın hiçbir şekilde nükleer silah edinme veya geliştirme arayışında olmaması koşuluyla, ABD ve İran, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının akıbeti konusunda anlaşmaya vardı. Asgari şart olarak, söz konusu uranyumun bulunduğu yerde ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın gözetimi altında zenginleştirme oranının düşürülmesi öngörülüyor. Nihai anlaşmada İran’ın gelecekteki nükleer ihtiyaçları da ele alınacak.
9. Madde: Nihai anlaşmaya kadar iki ülke mevcut durumu koruyacak. Buna göre İran nükleer programını mevcut seviyede tutacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri güç göndermeyecek.
10. Madde: Muhtıranın imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımlar tamamen kaldırılıncaya kadar ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın ham petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı bankacılık, sigorta ve taşımacılık hizmetleri için resmi ihracat izni verecek. Amaç, İran petrolünün Çin’e büyük indirimlerle satılması sürecini sona erdirmek ve Tahran’ın petrolünü normal piyasa fiyatlarıyla satabilmesini sağlamak.
11. Madde: ABD, İran’ın dondurulmuş tüm para ve varlıklarını tamamen erişime açmayı taahhüt edecek. Bu fonların nasıl serbest bırakılacağı müzakerelerde belirlenecek ve İran Merkez Bankası, söz konusu kaynakları kendi belirleyeceği her türlü amaç için kullanabilecek.
12. Madde: Taraflar, muhtıranın maddelerinin uygulanmasını ve gelecekteki nihai anlaşmaya uyumu denetlemek amacıyla bir uygulama ve izleme mekanizması kurulması konusunda mutabakata vardı.
13. Madde: Muhtıranın imzalanmasının ve 1, 4, 5, 10 ve 11’inci maddelerin uygulanmaya başlanmasının ardından Washington ile Tahran, diğer maddeler üzerinde nihai anlaşmaya ulaşmak amacıyla resmi müzakerelere başlayacak.
14. Madde: Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacak ve yürürlüğe girecek.
Metnin resmi imza töreninin, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf’ın katılımıyla İsviçre’de Switzerland cuma günü gerçekleştirilmesi planlanıyor.
