Erbil (Rûdaw) - ABD ve İsrail'in İran’a yönelik saldırıları sonrası tırmanan gerilim, dünya enerjisinin şahdamarı Hürmüz Boğazı’nı kilitledi. Tahran’ın "Boğaz’ı kapatma" tehdidi, siyasi bir söylemden öteye geçerek küresel bir ekonomik krize dönüştü.
Ortadoğu’da 28 Şubat 2026 tarihinde başlayan ve İran lideri Ali Hamaney dahil üst düzey 49 ismin ölümüyle sonuçlanan ağır bombardımanlar, bölgedeki dengeleri kökten değiştirdi.
Köşeye sıkışan İran yönetimi, elindeki en stratejik kozu sahaya sürdü: Hürmüz Boğazı’nın kontrolü.
Dünya petrolünün yüzde 20’si tehlikede
Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol geçişiyle dünya petrol arzının beşte birini sağlıyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, küresel enerji piyasalarının nabzı bu noktada atıyor.
Sadece petrol değil, Katar’dan Asya ve Avrupa’ya giden yıllık 80 milyon tonluk sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatı da bu dar koridordan geçiyor.
Özellikle Çin, Hindistan ve Japonya gibi Asya devleri için Hürmüz, bir "hayat memat meselesi" haline gelmiş durumda. Uzmanlar, boğazdaki sevkiyatın tamamen durmasının küresel sanayiyi felç edeceği uyarısında bulunuyor.
Coğrafi avantajını kullanan İran; Abu Musa, Büyük ve Küçük Tunb adalarına yerleştirdiği füze sistemleri ve kamikaze İHA’larla boğazı abluka altına almış durumda.
ABD 5. Filosu ve CENTCOM, "seyrüsefer serbestisini" korumaya çalışsa da, İran’ın doğrudan çatışma yerine "lojistik sabotaj", deniz mayınları ve asimetrik saldırılara yönelmesi, bölgedeki güvenliği imkansız hale getiriyor.
Hukuki çıkmaz: "Zararsız geçiş" mi, "transit" mi?
Boğazın hukuki statüsü ise ayrı bir gerilim konusu. İran, "Zararsız Geçiş" (Innocent Passage) hakkını öne sürerek güvenlik gerekçesiyle trafiği durdurabileceğini ifade ediyor.
ABD ve müttefikleri ise bölgenin uluslararası bir su yolu olduğunu ve "Transit Geçiş" kurallarının geçerli olduğunu vurguluyor. Tahran, boğazı kapatma girişimini BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca "meşru müdafaa" olarak nitelendiriyor.
Ekonomik fatura: Petrol fiyatlarında yüzde 40 artış
Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin ekonomik yansımaları dünya piyasalarında adeta bir deprem etkisi yaratarak petrol fiyatlarının sadece birkaç gün içinde yüzde 30 ila yüzde 40 oranında fahiş bir artış göstermesine neden oldu.
Fiyatlardaki bu sert yükselişe, deniz taşımacılığındaki risklerin tırmanmasıyla rekor seviyelere ulaşan gemi sigorta primleri eşlik ederken, nakliye şirketleri bölgede operasyon sürdürebilmek için astronomik rakamlar talep etmeye başladı.
Güvenlik endişeleri nedeniyle rotalarını değiştirmek zorunda kalan birçok tanker, Ümit Burnu üzerinden Afrika kıtasını dolaşmaya yöneldi; ancak bu zorunlu rota değişikliği yolculuk sürelerini iki hafta uzatırken milyonlarca dolarlık ek maliyetleri de beraberinde getirdi.
.webp&w=3840&q=75)