Erbil(Rûdaw) - Irak’ta Ali Zeydi başkanlığındaki hükümetin görevdeki ilk 100 gününün ardından yapılan kapsamlı bir araştırma, başbakanın önceki başbakanlara kıyasla ülke genelinde en yüksek memnuniyet oranına ulaştığını ortaya koydu. Ancak elektrik, işsizlik ve yolsuzluk gibi temel sorunların devam ettiği, Kürtlerin ise hükümetin kurumlarına ve çalışmalarına en az güven ve memnuniyet gösteren kesim olduğu belirlendi.
Araştırma, Munqiz Dağır başkanlığındaki Irak Bağımsız Araştırma, Yönetim ve Sivil Toplum Enstitüsü tarafından gerçekleştirildi ve Atlantik Konseyi’nde sunuldu. Araştırma, 5-31 Ağustos 2026 tarihleri arasında yapıldı ve 2 bin 56 kişi saha çalışması kapsamında araştırmaya katıldı.
Başbakan zirvede, Cumhurbaşkanı geriliyor
Araştırmanın sonuçlarına göre Iraklıların yüzde 77’si Ali Zeydi’nin başbakan olarak çalışmalarından memnun.
Bu oran, önceki başbakanların göreve başlamalarından birkaç ay sonraki oranlarıyla karşılaştırıldığında en yüksek seviye olarak öne çıkıyor. Muhammed Şiya es-Sudani’de bu oran yüzde 76, Mustafa Kazımi’de yüzde 65 ve Adil Abdülmehdi’de yüzde 45 olarak kaydedilmişti.
Aynı zamanda halkın yüzde 75’i Zeydi’nin sorumluluk almaya istekli olduğuna inanıyor. Bu oran mezhepsel ve etnik gruplara göre Sünnilerde yüzde 83, Şiilerde yüzde 79, Kürtlerde ise yüzde 49.
Cumhurbaşkanına ilişkin vatandaşların görüşlerine bakıldığında ise araştırmaya katılanların yüzde 51’i Nizar Amidi’nin çalışmalarından memnun değil. Yalnızca yüzde 45’i Cumhurbaşkanının çalışmalarını olumlu değerlendiriyor.
Cumhurbaşkanının çalışmalarına yönelik en yüksek memnuniyetsizlik Şii vatandaşlar arasında görülüyor. Şiilerin yüzde 58’i, Sünnilerin yüzde 41’i ve Kürtlerin yüzde 38’i Cumhurbaşkanının çalışmalarından memnun olmadığını belirtiyor.
Güven açığı: En karamsar kesim Kürtler
Genel memnuniyete rağmen vatandaşlara hükümete sorunları çözme konusunda güvenip güvenmedikleri sorulduğunda, Iraklıların yüzde 64’ü hükümete güvendiğini belirtti. Bunların yüzde 31’i tamamen, yüzde 33’ü ise belli ölçüde güvendiğini ifade etti.
Ancak veriler gruplar arasında büyük bir farklılık olduğunu ortaya koydu. Sünnilerin yüzde 80’i hükümete güvenirken, bu oran Şiilerde yüzde 61, Kürtlerde ise yalnızca yüzde 41 oldu. Kürtlerin sadece yüzde 11’i hükümete tamamen güvendiğini belirtti.
Hükümetin dört yıllık görev süresini tamamlayıp tamamlamayacağı konusunda ise Iraklıların yüzde 71’i hükümetin görevde kalacağını öngörüyor. Kürtlerde bu konuda güven oranı yüzde 65 ile en düşük seviyede.
İşsizlik ilk sırada, yolsuzluk ise hâlâ büyük sorun
Araştırmada vatandaşlardan hükümetin öncelikli olarak çözmesi gereken üç temel sorunu belirlemeleri istendi.
İşsizlik yüzde 56 ile ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 49 ile elektrik sorunu, yüzde 32 ile yolsuzluk, yüzde 22 ile su, yüzde 15 ile eğitim, yüzde 9 ile enflasyon ve döviz kuru, yüzde 7 ile silahlı gruplar takip etti.
Ekonomiye ilişkin olarak, katılımcıların yüzde 46’sı önümüzdeki 12 ay içinde durumun daha iyi olacağını düşünüyor. Bu konuda Sünniler yüzde 53 ile en iyimser kesim olurken, Kürtler yüzde 30 ile en karamsar kesim oldu.
Yolsuzluk konusunda ise Iraklıların yüzde 86’sı kurumlarda yaygın şekilde yolsuzluk bulunduğunu düşünüyor. Katılımcıların yüzde 60’ı yolsuzluğun “çok yüksek” düzeyde olduğunu belirtti. Bu oran Şiilerde yüzde 69, Kürtlerde ise yüzde 53 olarak kaydedildi.
Bununla birlikte katılımcıların yüzde 72’si Zeydi hükümetinin yolsuzlukla mücadelede belli ölçüde başarılı olduğunu düşünüyor. Ancak Kürtler bu adımlara en az güvenen kesim oldu. Kürtlerin yalnızca yüzde 54’ü hükümeti yolsuzlukla mücadelede başarılı bulurken, yüzde 21’i soruya yanıt vermedi.
Kurumlara puanlama: En düşük puan parlamentonun
Üst düzey kurum ve yetkililerin 1 ile 10 arasında puanlandırıldığı araştırmada yalnızca iki kurum ve kişi geçer not aldı: Başbakan 6,7, yargı ise 5,8 puan aldı.
Parlamento Başkanı, Cumhurbaşkanı ve bakanlar ortalama 4,6 puan aldı.
Kurum olarak parlamento ise 3,9 puanla en düşük değerlendirmeyi aldı. Halkın yüzde 49’u parlamentoya 1 ile 3 arasında düşük puan verdi.
Puanların gruplara göre dağılımında ise en düşük puanları Kürtler verdi. Kürtlerin yüzde 39’u parlamentoya, yüzde 35’i Parlamento Başkanına, yüzde 34’ü Yargı Konseyine, yüzde 31’i Cumhurbaşkanına ve yüzde 27’si bakanlara 1 puan verdi.
Sektörlerin değerlendirmesi: Güvenlikten elektriğe ve eğitime
Güvenlik: Iraklıların genelinde yüzde 76 hükümetin güvenlik alanında başarılı olduğunu düşünüyor. Bu oran Sünnilerde yüzde 88, Şiilerde yüzde 80 olurken Kürtlerde yalnızca yüzde 41.
Su hizmetleri: Halkın yüzde 59’u hükümetin su hizmetlerinde başarılı olduğunu düşünüyor. Bu oran Sünnilerde yüzde 74, Şiilerde yüzde 58, Kürtlerde ise yalnızca yüzde 30.
Yükseköğretim: Genel olarak yüzde 57 yükseköğretim alanındaki çalışmaları olumlu değerlendiriyor. Sünnilerin yüzde 66’sı, Şiilerin yüzde 56’sı memnunken, Kürtlerde bu oran yalnızca yüzde 34.
Temel eğitim: Iraklıların yüzde 56’sı hükümetin temel eğitim alanında başarılı olduğunu düşünüyor. Bu oran Sünnilerde yüzde 61, Şiilerde yüzde 56, Kürtlerde ise yüzde 36.
Sağlık: Iraklıların yüzde 50’si hükümetin sağlık alanında iyi çalıştığını düşünüyor. Sünnilerde bu oran yüzde 59, Şiilerde yüzde 46, Kürtlerde ise yüzde 35.
Elektrik – en zayıf alan: Elektrik, Irak genelinde halkın yarısından daha azının olumlu değerlendirdiği tek sektör oldu. Halkın yalnızca yüzde 41’i hükümetin elektrik alanında başarılı olduğunu düşünüyor. Sünnilerde bu oran yüzde 59, Şiilerde yüzde 35, Kürtlerde ise yüzde 33.
Şiilerin yüzde 52’si hükümetin elektrik sorununu çözmeyi “hiçbir zaman başaramadığını” düşünüyor.
İran-ABD rekabeti: İran’ın etkisi önemli ölçüde arttı
Dış ilişkilere ilişkin araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, Iraklıların İran’a yönelik bakışının değişmesi oldu. İran’ın imajı ve etkisi 2023 yılına kıyasla önemli ölçüde arttı.
Iraklıların yüzde 57’si şu anda İran’a yönelik olumlu bir bakışa sahip. Bu oran 2023’te yalnızca yüzde 25’ti.
Buna karşılık ABD’ye yönelik olumlu bakış daha sınırlı bir artış gösterdi. 2023’te yüzde 32 olan oran, şimdi yüzde 37’ye yükseldi.
Vatandaşlara Irak’ın iç işlerinde hangi ülkenin en fazla etkiye sahip olduğu sorulduğunda, katılımcıların yüzde 40’ı İran’ı gösterdi. Eylül 2023’te İran’ın etkili olduğunu düşünenlerin oranı yalnızca yüzde 13’tü.
Buna karşılık katılımcıların yüzde 33’ü ABD’nin Irak üzerinde temel etkisi olduğunu düşünüyor. Bu oran 2023’te yüzde 24’tü.
