Erbil (Rûdaw)- Erbil’de düzenlenen MERI Forumu’nda konuşan Irak’ın eski Başbakanı Muhammed Şiya Sudani, Kalkınma Yolu Projesi’nin özünde bir Irak girişimi olduğunu belirterek, hayata geçirilen vizyon sayesinde Türkiye, Katar ve BAE’nin katılımıyla dörtlü bir ortaklığa evrildiğini söyledi.
MERI Forumu 2026’da konuşan Irak eski Başbakanı ve İmar ve Kalkınma İttifakı Başkanı Muhammed Şiya Sudani; Erbil-Bağdat ilişkilerinden silahların devlet tekeline alınmasına, savunma kapasitesinden Kalkınma Yolu Projesi’ne kadar kritik dosyalara ilişkin önemli mesajlar verdi.
Kürdistan Bölgesi’nin başkenti Erbil’de düzenlenen ve Rûdaw Medya Grubu’nun medya sponsoru olduğu uluslararası MERI Forumu 2026, bölgenin önde gelen aktörlerini ağırlamaya devam ediyor.
Forumun özel oturumunda konuşan Irak’ın 2023-2026 dönemi Başbakanı ve İmar ve Kalkınma İttifakı Başkanı Muhammed Şiya Sudani, Irak'ın güvenlik mimarisi ve iç uzlaşı süreçlerine dair çarpıcı açıklamalarda bulundu.
Erbil ile Bağdat arasında fırsatlar anlaşmazlıklardan fazla
Görev süresi boyunca Erbil ile Bağdat arasındaki ilişkileri kurumsal bir zemine oturtmak için kritik adımlar attıklarını hatırlatan Sudani, iki yönetim arasındaki ortak potansiyelin altını çizdi:
"Erbil ile Bağdat arasında var olan fırsatlar, yirmi yılı aşkın süredir devam eden anlaşmazlıklardan çok daha fazladır. Kendi hükümetimiz döneminde petrol şirketleri dosyası ve memur maaşlarının bankalara yatırılması (tevtin) gibi kronikleşmiş başlıklarda anayasal çözümler aradık. Sorunların kalıcı çözümü için başta Petrol ve Gaz Yasası olmak üzere; Federal Mahkeme, Federal Meclis ve Sınır Kapıları yasalarının çıkarılması konusunda Devlet Yönetimi Koalisyonu içinde tam bir mutabakat sağlanmıştır."
"1 milyon güvenlik gücümüz var; Irak bölgede seyirci değil aktör"
30 Eylül itibarıyla IŞİD karşıtı Uluslararası Koalisyon güçlerinin Irak'taki görevini tamamlayarak çekildiğini ve bu günün Bağdat tarafından "Egemenlik Günü" ilan edildiğini hatırlatan Sudani, ülkenin savunma kapasitesine olan güvenini vurguladı:
"Ülke olarak son derece hassas bir süreçten geçiyoruz ancak Koalisyon misyonunun sona ermesi ilişkilerin kesilmesi anlamına gelmez. Irak artık güvenliğini tek başına sağlayacak güçtedir. 1 milyonu aşkın güvenlik personelimiz, Fransız Thales üretimi yüksek ve alçak irtifa radar sistemlerimiz var. Hava savunmasındaki eksikleri yaptığımız sözleşmelerle kapattık. Bugün IŞİD devlet için varoluşsal bir tehdit olmaktan çıkmıştır. Irak bu fırtınalı süreçte ayakta kalmayı başarmış; bölgede artık bir seyirci değil, etkin bir oyuncu konumuna gelmiştir."
Silahların kontrolü için 2027 takvimi ve Haşdi Şabi yasası
Irak'ın bölgesel çatışmaların hesaplaşma alanına dönüştürülmesine asla izin verilmeyeceğini belirten Sudani, savaş ve barış kararının yalnızca anayasal devlet otoritesinde olması gerektiğini söyledi.
Silahların kontrolü konusunda uzlaşıya varıldığını açıklayan Sudani, şu bilgileri paylaştı:
"Koordinasyon Çerçevesi bünyesinde kurulan dört kişilik heyet (Sudani, Nuri el-Maliki, Hadi el-Amiri ve Kays el-Hazali), ilgili gruplarla kapsamlı bir müzakere yürüterek bir mutabakat tutanağına vardı. Hükümet tarafından 2027 yılının ortasına kadar uzanan ayrıntılı bir takvim hazırlandı. Bu mutabakat doğrultusunda Haşdi Şabi ile ilgili özel yasalar da parlamentoya sevk edildi ve en kısa sürede onaylanması planlanıyor. Irak topraklarından komşu ülkelere yönelik hiçbir askeri girişime müsaade edilemez."
Kalkınma Yolu Projesi İran’a da bağlanacak
Basra’daki Büyük Fav Limanı’ndan başlayıp Türkiye sınırına uzanan 1200 kilometrelik dev ulaştırma koridoruna da değinen eski Başbakan, Kalkınma Yolu Projesi'nin bölgesel boyutunu anlattı:
"Kalkınma Yolu bir Irak projesidir ancak vizyonumuz bunu bölgeye sunmaktı; nitekim Türkiye, Katar ve BAE ile dörtlü anlaşma sağlandı. Komşumuz İran ile de yolcu taşımacılığına yönelik demiryolu projelerimiz var ve bir sonraki aşamada bu hatların Kalkınma Yolu Projesi’ne entegre edilmesi planlanıyor."
