Erbil (Rûdaw) - Kürt bir genç, geliştirdiği yenilikçi yöntemle dikkatleri üzerine çekiyor. Genç mucit, berber ve kuaför salonlarında her gün çöpe atılan ya da yakılan insan saçını yüzde yüz organik bir sıvı gübreye dönüştürüyor.
Çevreye hiçbir zararı bulunmayan bu sıvı gübre, yapılan laboratuvar testlerine göre geleneksel kimyasal gübrelerden tam 17 kat daha verimli ve güçlü.
Rojava kökenli 32 yaşındaki Alan Mejdîn Sammo, yaklaşık 17 yıldır İsveç'in Sundsvall kentinde yaşıyor. Sammo, bir yandan tıp fakültesinde eğitim görürken diğer yandan berberlik mesleğini sürdürüyor.
Yıllar süren azimli çalışmalarının sonucunda genç adam, bugün yeşil tarım ve çevre koruma alanında devrim yaratabilecek çapta bir projeye imza atmış durumda.
Berber koltuğundan bilimsel bir fikre
Rûdaw’ın sorularını yanıtlayan Alan Sammo, bu çarpıcı buluşun ortaya çıkış hikayesini şu sözlerle anlattı:
"Tıp fakültesi öğrencisiyim. İlk sınıfta bize insan bedeninin neden oluştuğunu ve nasıl işlediğini öğrettiler. Eşzamanlı olarak berberlik de yapıyordum. Bu işte tonlarca saçın heba edildiğini, çöpe atıldığını veya yakıldığını kendi gözlerimle gördüm."
O anlarda zihninde bilimsel bir fikrin filizlendiğini belirten Sammo, "Kendi kendime, 'Saç sadece bir atık değil; doğal bir gübreye dönüştürülebilecek ve geleneksel olanlardan daha etkili bir hazinedir' dedim" ifadelerini kullandı.
Sammo, bu fikri ete kemiğe büründürmek için Güney Kore'ye kadar giderek oradaki laboratuvarlar, mühendisler ve teknoloji üreticileriyle bir dizi temaslarda bulundu.
Kapalı devre sistem ve sıfır karbon
Projenin en can alıcı noktalarından biri; üretim sürecinde doğaya hiçbir zarar verilmemesi ve karbon salımının sıfır (Zero Carbon) düzeyde olması.
İşin teknik boyutuna ilişkin bilgi veren Sammo, “Paslanmaz çelikten üretilmiş kapalı devre bir sistem (closed-loop system) kullanıyoruz. Termal bir biyo-reaktörün içerisinde, potasyum hidroksit yardımıyla kimyasal bir reaksiyon meydana geliyor. Saçın yapısındaki keratin çözünerek sıvı hale geliyor. Bu kapalı döngüde saç, bitkiler için son derece zengin ve kıymetli bir gübreye dönüşüyor" dedi.
Patent süreci ve İsveç'ten gelen destek
Genç mucit şu sıralar resmi patent belgesini almayı bekliyor. Alan Sammo’nun aktardığına göre, İsveç'te bu tescili almak altı zorlu ve titiz aşamadan geçiyor.
Şu anda onay ve doğrulama (verification) aşamasında olduklarını kaydeden Sammo, "Dünya genelinde daha önce kimsenin böyle bir teknoloji geliştirmediğini kanıtlamak için tüm araştırmalar eksiksiz yapıldı. Resmi sonucun çıkmasına yalnızca birkaç hafta kaldı" diye konuştu.
Projeye; Sundsvall Belediyesi, BizMaker Kuluçka Merkezi ve Mid Sweden Üniversitesi çok ciddi destekler sağlıyor.
Yaklaşık 18 ila 24 ay sonra başlayacak ikinci aşamada fabrika kurulumuna ve seri üretime geçeceklerini belirten Sammo, büyük bir merkezi üretim tesisi için yaklaşık 15 milyon euroya ihtiyaç duyulduğunu, ancak İsveç devleti ile yerel kurumların sunduğu bilimsel ve mali desteğin işlerini kolaylaştırdığını söyledi.
"Rojavalı bir Kürdüm ve kalbim memleketimle birlikte atıyor”
Buluşunu bir İsveç vatandaşı olarak mı yoksa bir Kürt olarak mı tescil ettirdiğine ilişkin soruyu Sammo şöyle yanıtladı:
"17 yıldır İsveç'te yaşıyorum ve bu ülke bana kıymetli imkanlar tanıdı; ancak ben kendimi her zaman Rojavalı Kürt Alan olarak tanıttım. Dünyanın neresinde kaç yıl yaşarsam yaşayayım, kalbim memleketimle birlikte atıyor."
Doğduğu topraklara da vefa göstermek istediğini belirten Sammo, "En büyük arzum, Kürdistan Bölgesi ve Rojava’da da benzer geri dönüşüm tesisleri kurabilmek. Memleketimizin şehirlerinde çöplerden dolayı atmosfere binlerce ton zararlı gaz karışıyor. Bu tür projelerle hem doğamızı koruyabilir hem de tarımsal kalkınmaya katkı sağlayabiliriz" dedi.
Hedef: Yüzde yüz organik bir ürün
Kullanılan saç renginin bir fark yaratıp yaratmadığı sorusuna ise şöyle açıklık getirdi:
"Doğal saçın siyah, sarı ya da kumral olması hiçbir şeyi değiştirmiyor. Ancak saç kimyasal boyalarla boyanmışsa işimiz biraz zorlaşıyor; zira nihai gübreye hiçbir kimyasal maddenin karışmasını istemiyoruz. Temel hedefimiz ürünün yüzde yüz organik ve doğal kalmasıdır."
Alan Sammo’nun geliştirdiği bu proje, şimdiden İsveç'in ulusal medyasında da geniş yankı buldu. Sammo'nun başarısı; yetenekli gençlerin göçmenlik ve günlük meslek hayatı içinden sıyrılarak küresel boyuttaki çevre ve iklim krizlerine nasıl bilimsel çözümler üretebileceğinin en somut ilham kaynaklarından birini teşkil ediyor.
