Erbil (Rûdaw) - İran, ABD ve İsrail ile devam eden savaşın ortasında küresel ekonominin temellerini sarsacak stratejik bir hamle yaptı. Tahran yönetimi, 2 Mart’tan bu yana kapalı tuttuğu Hürmüz Boğazı’ndan geçişler için "Dolar yerine Çin Yuanı ile ticaret" şartını masaya koydu.
Ortadoğu’da askeri çatışmalar tüm şiddetiyle sürerken, İran savaşı finansal bir boyuta taşıdı. Amerikan medyasına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol ve emtia sevkiyatlarına yeniden izin verilebileceğini, ancak bunun tek bir şartı olduğunu belirtti.
Yetkili, ticaretin ABD Doları yerine Çin Yuanı üzerinden yapılması istediklerini ifade etti.
Hürmüz’de "yuan" dönemi mi başlıyor?
28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail saldırılarına misilleme olarak 2 Mart’ta boğazı kapatan İran, şimdi bu blokajı "petrodolar" sistemini çökertmek için bir pazarlık unsuru haline getirdi.
Petrodolar sistemi hedefte
İran’ın bu hamlesi, doğrudan 1974 yılında Nixon yönetimi ile Suudi Arabistan arasında yapılan ve doların küresel petrol ticaretinin ana birimi olmasını sağlayan "Petrodolar" sistemini hedef alıyor.
Uzmanlar, petrol ticaretinin yuan’a kaymasının ABD ekonomisi için askeri bir yenilgiden daha ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Doların altına endekslendiği Bretton Woods sisteminin 1971'de çökmesinin ardından, ABD doları gücünü petrol ticaretinden alıyordu.
Dünyanın petrol almak için sürekli dolara ihtiyaç duyması, Washington’ın bütçe açıklarını para basarak kapatmasına ve küresel bir finansal üstünlük kurmasına olanak tanıyordu.
Tahran, Moskova ve Pekin hattı
İran’ın bu teklifi, son yıllarda Rusya ve Çin tarafından da dile getirilen "dolarsızlaştırma" (dedollarization) stratejisinin en sert uygulaması olarak görülüyor.
Tahran’ın bu çıkışı, Çin Yuanı’nın küresel bir rezerv birimi olarak dolara meydan okuma sürecini hızlandırabilir.
Enerji piyasalarında belirsizlik hakim
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması petrol fiyatlarını halihazırda 100 doların üzerine taşımışken, İran’ın bu yeni şartı piyasalardaki belirsizliği derinleştirdi.
ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerine göre, her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği bu dar koridordaki ticaret biriminin değişmesi, küresel bankacılık sisteminde ve enerji borsalarında deprem etkisi yaratabilir.
.webp&w=3840&q=75)
