Haber Merkezi - Ortadoğu araştırmacısı Mehmet Akif Koç, Pakistan’da yürütülen ABD-İran müzakerelerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Koç, tarafların pozisyonlarının birbirinden çok uzak olduğunu belirterek, "Kapsamlı bir anlaşma yerine, mevcut ateşkesin uzatılması bile bir başarı sayılacaktır" dedi.
Rûdaw TV’de Hevidar Zana’nın sunduğu bültene katılan Mehmet Akif Koç, 40 günlük savaşın ardından diplomatik çözüm arayışlarını ve sahadaki stratejik dengeleri analiz etti.
"Pozisyonlar arasında büyük mesafe var"
İslamabad’da gerçekleştirilen görüşmelerden büyük bir "barış anlaşması" çıkmasını beklemediğini ifade eden Koç, şunları söyledi:
"Geniş kapsamlı, bütün meseleleri çözen bir anlaşmaya varılacağını düşünmüyorum. Nükleer program, balistik füze programı, İran’ın bölgedeki vekil güçlere verdiği destek ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması gibi konularda taraflar arasında ciddi bir mesafe var. Bu problemlerin üzerine bir de İsrail’in ABD üzerindeki etkisi ve bölgedeki savaşları eklenince, mevcut soğukluk daha da ağırlaşmış durumda."
"Ateşkesin uzatılması bile başarıdır"
Müzakerelerin somut bir kazanıma dönüşmesinin zorluğuna dikkat çeken Koç, "Şu an 21 Nisan’da dolacak olan iki haftalık ateşkesin bir-iki hafta daha uzatılması bile diplomatik bir başarı kabul edilmelidir. Ancak detaylı bir anlaşma beklemiyorum" ifadelerini kullandı.
"İran füze menzilini kısıtlamayı kabul etmez"
Müzakere masasında İran’ın balistik füze kapasitesinin kilit bir nokta olduğunu belirten Koç, Tahran’ın bu konudaki "kırmızı çizgilerine" değindi:
"Uranyum takası veya zenginleştirmenin askıya alınması konusunda bir noktada uzlaşabilirler ancak balistik füze programı daha büyük bir krizdir. İran’ın elinde 3 bin kilometre menzile ulaşan, Tel Aviv’i ve bölgedeki ABD üslerini vurabilecek füzeler var. Bu İran için bir caydırıcılık unsurudur. Batı, bunu 300 kilometre ile sınırlamak istiyor ancak bu mesafe İran için stratejik olarak hiçbir anlam ifade etmez. Dolayısıyla İran’ın bunu kabul edeceğini sanmıyorum."
"Hürmüz Boğazı İran için devasa bir koz"
Koç, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasının küresel ekonomik ve politik sonuçları olduğunu vurgulayarak, "İran şimdiye kadar sahip olmadığı kadar büyük bir avantaj elde etti. Boğazı kapatarak küresel bir krize yol açabilmek Tahran için çok güçlü bir koz haline geldi ve bu kartı masada sonuna kadar kullanacaktır" dedi.
"Suriye planında ABD ve İsrail ayrışıyor"
Bölgesel dizayna ilişkin Suriye dosyasını da değerlendiren Mehmet Akif Koç, Washington ve Tel Aviv arasındaki görüş ayrılığına dikkat çekti.
Koç, "İsrail’in normalde planı Suriye’nin 3-4 parçaya (Alevi, Dürzi, Kürt ve Sünni devletçikleri) bölünmesiydi. Ancak ABD, enerji koridorlarının (Körfez-Akdeniz ve Azerbaycan-Akdeniz hattı) güvenliği için Suriye’nin tek parça kalması konusunda İsrail’e baskı yaptı. Bu yüzden Suriye şu an bölünmeden yoluna devam ediyor ancak İsrail’in bu planı tamamen rafa kalkmış değil; her an yeniden gündeme getirebilirler” dedi.
Mehmet Akif Koç, bölgedeki ateşkesin kırılganlığını koruduğunu ve İsrail’in tutumunun diplomatik süreci her an sabote edebileceği uyarısında bulundu.
