New York (Rûdaw) - Birleşmiş Milletler (BM) Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişilerin İnsan Hakları Özel Raportörü Paula Gaviria Betancur, Efrin'e dönen Kürtlerin memleketlerinde olmaktan mutlu olduklarını, ancak sadece geri dönüşün yeterli olmadığını; temel sorunlarının hala geçim kaynağı eksikliği, uygun yol altyapısının olmaması ve sağlık hizmetlerindeki yetersizlikler olduğunu belirtti.
New York'ta düzenlenen basın toplantısında Betancur, Rûdaw New York Ofisi Müdürü Namo Abdullah'ın 2018'de Efrin'den ve bu yılın ocak ayında Halep'in mahallelerinden göç etmek zorunda kalan Kürtlerin durumuna ilişkin sorusunu yanıtladı.
Betancur, bu yılın temmuz ayında Suriye'ye yaptığı ilk resmi ziyarette Efrin'e dönen bazı göçmenlerle bir araya geldiğini kaydetti.
BM Raportörü, "Geri döndükleri için mutlular ve orayı kendi evleri olarak hissediyorlar, ancak fiziksel geri dönüş sadece genel bir temeldir ve tek başına çözüm olamaz. Onlarla bir araya geldiğimde hala geçim kaynaklarının olmadığını, yol ve sağlık hizmetlerine büyük ihtiyaç duyduklarını hissettim. Belki de bu imkanların eksikliği, hala göçmen durumunda olanların (yerinden edilmiş olanların) geri dönüşünün önündeki ana engeldir" ifadelerini kullandı.
Yetkililerin resmi tutumuna da değinen Betancur, hükümetin çaba gösterdiğini ve yerinden edilmiş kişileri barındırmak için bir vizyona sahip olduğunu belirtti. Ancak ilgili taraflara temel tavsiyesinin, geri dönüş sürecinin sadece insanları fiziksel olarak bölgelerine getirmekten çok daha kapsamlı bir süreç olduğunu anlamaları gerektiği yönünde olduğunu vurguladı.
Anayasal ve kültürel haklar vurgusu
Açıklamalarının başka bir bölümünde anayasal ve kültürel haklar meselesine dikkat çeken Betancur, şunları söyledi:
"Kürtlerin kafasında, anayasada ve geçiş sürecinde entegrasyon süreçlerinin nasıl yürütüleceğine; ayrıca kültürel, dil, eğitim müfredatı ve okullar açısından kendilerine nasıl yaklaşılacağına dair sorular oluşmuş durumda. Bence bu sürecin aşamalı bir şekilde başlaması gerekiyor."
Bölgenin güvenlik durumuna ilişkin olarak Betancur, halkla yaptığı görüşmelerde güvenlik sorunu hissetmediğini vurgulayarak, "Hala dönmeyenler adına konuşamam ama görüştüğüm kişiler iyimser. Birçok önerileri var, diyaloglarda yer almak ve seslerini duyurmak istiyorlar. Genel olarak en büyük sorunları geçim sıkıntısı ve sorunlarına kapsamlı bir yanıtın bulunmamasıdır" diye konuştu.
Kolombiyalı bir avukat Paula Gaviria Betancur, daha önce Kolombiya Cumhurbaşkanı'nın İnsan Hakları Danışmanı olarak görev yaptı. Aynı zamanda 2022 yılında Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından BM Ülke İçinde Yerinden Edilmiş Kişilerin İnsan Hakları Özel Raportörü olarak atandı ve bu yıl 10-21 Temmuz tarihleri arasında Suriye'yi ziyaret etti.
Yüz binlerce kişi göç etmişti
Efrin halkının yerinden edilmesi dosyası 2018'in başlarına dayanıyor. Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye'ye yakın silahlı muhalif grupların askeri operasyonu nedeniyle, bölge nüfusunun mutlak çoğunluğunu oluşturan 300 binden fazla Kürt, evlerini terk etmek zorunda kalarak Şehba bölgesindeki kamplara, Halep kırsalına ve Rojava'nın diğer kentlerine göç etmişti.
Göçün üzerinden yıllar geçmesine rağmen, son zamanlarda memleketlerine dönme kararı alan Kürt aileler; temel altyapının yıkılması, elektrik ve içme suyunun olmaması, hastanelerin çalışmaması ve uygun yolların bulunmaması gibi onlarca insani ve ağır ekonomik zorlukla karşı karşıya kalıyor.
