Moskova (Rûdaw) - 89 bölgeden oluşan Rusya Federasyonu’nda, eğitim-öğretim faaliyetleri 105 farklı dilde yürütülüyor. Çok uluslu bir yapıya sahip olan ülkede, dillerin statüsü ve eğitimdeki yeri anayasal güvence altında bulunuyor.
Rusya genelinde 29’u etnik-ulusal bölge ve 24’ü özerk cumhuriyet olmak üzere toplam 89 idari birim yer alıyor. Ülke genelinde 190’dan fazla millet ile 277 dil ve lehçe kayıt altına alınmış durumda. Rusça "devlet dili" vasfını korurken, Rusçanın yanı sıra 50’den fazla dil "resmi dil" statüsüne sahip.
Tataristan örneği: Çift dilli eğitim sistemi
Rusya Federasyonu’na bağlı 24 özerk cumhuriyetten biri olan Tataristan, ana dili eğitimi konusunda dikkat çeken bir model sunuyor.
2021 yılı resmi nüfus sayımı verilerine göre 4 milyon 91 bin 700 nüfusa sahip olan Tataristan’da, yaklaşık 2 milyon 90 bin kişi kendisini Tatar olarak tanımlıyor. Tataristan Anayasası uyarınca Rusça ve Tatarca "resmi dil" olarak kabul ediliyor ve eğitim sistemi "çift dillilik" prensibi üzerine inşa ediliyor.
Okullarda Tatarca eğitimi
Tataristan’daki eğitim kurumlarında dil dağılımı şu şekilde özetleniyor:
Tatarca eğitim veren okullar: Eyalet genelinde eğitim dilinin temel olarak Tatarca olduğu yaklaşık 600 okul bulunuyor. Bu okullarda bazı dersler ise Rusça işleniyor.
Rusça eğitim veren okullar: Eğitim dilinin Rusça olduğu 880 okulda, Tatarca zorunlu ders olarak müfredatta yer alıyor. Cumhuriyet yasaları, her iki dilin de eşit şekilde öğrenilmesini garanti altına alıyor.
Okul öncesi eğitim: Tataristan’daki 711 anaokulunda eğitim ve terbiye süreçleri Tatarca yürütülüyor.
Genel tabloya bakıldığında, Tataristan’da ana dilinde (Rusça dışındaki dillerde) eğitim görme oranı yüzde 55,6 seviyesinde seyrediyor.
Yükseköğretimde Tatarca
Tataristan’daki üniversitelerde Tatarca, hem bir akademik disiplin hem de mesleki eğitim dili olarak yer alıyor.
Kazan Federal Üniversitesi, bu alandaki temel eğitim merkezi konumunda. Üniversitenin Filoloji bölümlerinde "Tatar Dili ve Edebiyatı" ile "Gazetecilik" gibi programlar sunuluyor. Bu programlarda dil, edebiyat, folklor ve Tataristan tarihi üzerine derinlemesine araştırmalar yapılıyor.
Ayrıca bazı üniversitelerde bulunan özel dil bölümleri, hangi branşta olursa olsun tüm öğrencilere kademeli olarak Tatarca öğrenme imkanı sağlıyor.
Diğer azınlık dilleri de korunuyor
Tataristan’da sadece Tatarca ve Rusça değil, diğer azınlık dillerine de alan açılıyor. Cumhuriyet genelindeki 1.402 eğitim kurumundan 124’ü "etno-kültürel" statüde faaliyet gösteriyor. Bu okullarda Çuvaşça, Udmurtça, Marice, Mordvince ve İbranice gibi dillerde eğitim veriliyor.