Paris (Rûdaw) – İran ile ABD-İsrail ittifakı arasındaki savaşın yarattığı kaosu değerlendiren Prof. Dr. Azadeh Kian, uluslararası toplumun "orman kanunları" ile yönetilmeye başladığını söyledi. Kian, İran rejiminin meşruiyetini yitirdiğini ancak dışarıdan gelen bombaların demokratik bir gelecek vaat etmediğini belirtti.
Paris Üniversitesi Profesörü ve tanınmış siyaset bilimci Dr. Azadeh Kian, Rûdaw’a verdiği özel mülakatta Ortadoğu’da tırmanan savaşı, İran rejiminin hayatta kalma stratejilerini ve Kürtler başta olmak üzere muhalif güçlerin gelecekteki rolünü değerlendirdi.
Savaşın hukuk dışı bir zeminde ilerlediğini belirten Kian, "Şu an güç sahibi ülkelerin hiçbir kuralı tanımadığı bir orman içerisinde yaşıyor gibiyiz. İslam Cumhuriyeti liderleri, ABD’nin bölgeye yığdığı askeri gücün ciddiyetini başta anlayamadı. Uranyum zenginleştirmeyi durdurup Trump’a bahane vermemeliydiler. Ancak bu stratejik hata, ABD ve İsrail’in İran’ı bombalamasını uluslararası hukuk açısından meşru kılmaz" dedi.
"Rejim, Amerikan askerlerini hedef alarak Trump'ı durdurmak istiyor"
Ali Hamaney’in ve üst düzey komutanların öldürülmesinin rejim tarafından önceden öngörüldüğünü ifade eden Kian, Tahran’ın hayatta kalma stratejisini şu sözlerle anlattı:
"Hamaney yaşlı ve hastaydı; bu yüzden yetkilerini Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani’ye devretmişti. Rejim şu an savaşı genişletme stratejisi güdüyor. Amaçları, bölgedeki üslere saldırarak daha fazla Amerikan askerini öldürmek ve bu yolla Trump’ı kamuoyu baskısıyla savaşı durdurmaya zorlamak. İslam Cumhuriyeti için halkın ölmesi veya ülkenin yıkılması ikincil planda; asıl öncelikleri iktidarda kalmak."
"Demokrasi değil, kaos kapıda"
Dış askeri müdahalenin İran’a demokrasi getireceği yönündeki beklentilere karşı çıkan Prof. Kian, "Demokrasi bombalarla inşa edilemez. Askeri saldırılar ülkeyi sadece daha fazla kaosa sürükler. İslam Cumhuriyeti, halkı tarafından zaten reddedilmiş bir rejimdir; ancak bu değişimi dış güçler değil, İran’daki tüm halklar ve etnik unsurlar birlikte gerçekleştirmelidir. Aksi takdirde bir diktatörlük gider, yerine yenisi gelir" uyarısında bulundu.
Kürt ve Beluç partilerine 'Birlik' çağrısı
İran’ın geleceğinde Kürtlerin, Beluçların ve diğer etnik kimliklerin haklarının hayati önem taşıdığını vurgulayan Kian, muhalefete somut bir yönetim modeli önerdi:
"Muhalif gruplar, özellikle Kürt ve Beluç partileri, derhal ortak bir demokratik program üzerinde anlaşmalıdır. Federalizm veya İspanya’daki gibi bir 'bölgesel yönetim' (Regionalism) modeli esas alınmalıdır. Bu modelde insanlar kendi bölgelerinde kendilerini yönetmeli, anadilde eğitim almalı ve merkezden atanan valiler yerine kendi iradeleriyle hareket etmelidir. Eğer muhalefet birleşmezse, rejim yıkılsa bile yeni bir askeri diktatörlük kapıdadır."
"Avrupa arabulucu rolünü terk etti"
Avrupa Birliği’nin savaştaki tutumunu eleştiren Kian, "Avrupa’nın değerlerine inanıyorum ancak şu an arabuluculuk yapmak yerine savaşın bir parçası olmaya meyletmeleri endişe verici. Uluslararası toplum bu yıkımı durdurmak için elinden geleni yapmalı" dedi.
"Halkın istemediği bir rejim ayakta kalamaz"
İran’daki rejimin hemen yarın çökmeyebileceğini ancak stratejik olarak sona yaklaştığını belirten Prof. Dr. Azadeh Kian, sözlerini şöyle tamamladı:
"Bu rejim er ya da geç yıkılacak. Bu bombalar yüzünden değil, İran halkının büyük çoğunluğu artık bu nizamı istemediği için gerçekleşecek. Muhalefetin bu geçiş süreci için hazır olması tarihi bir zorunluluktur."
