Mardin (Rûdaw) - Mardin'in Nusaybin ilçesinde yaşayan 82 yaşındaki emekli inşaat mühendisi Berekat Özmen, 54 yıldır kesintisiz bir şekilde sürdürdüğü Kürtçe kilam ve şarkı derleme serüvenini Rûdaw'a anlattı. Özmen, on binlerce eserin yer aldığı dijital arşivini, vefatından sonra bir Kürt kültür kurumuna bağışlayacağını belirtti.
Asıl mesleği inşaat mühendisliği olan Özmen'in Kürt müziğine olan ilgisi 1972 yılında, o dönemki teknolojik imkansızlıklar içinde dinlediği bir Mihemed Şêxo kasetiyle başladı.
Rûdaw'a konuşan Özmen, arşivciliğe başlama hikayesini şu sözlerle dile getirdi:
“O zamanlar köylerde elektrik yoktu. Bir kuzenim radyo almıştı; henüz piller icat edilmemişti. O radyo anot ve katot ile çalışırdı. O dönemlerde Erivan Radyosu ve Bağdat Radyosu’nu dinlerdik. 1972 yılında bana Suriye’den bir Mihemed Şêxo kaseti geldi; dinledim ve sesine hayran kaldım. Ondan sonra kaset toplamaya başladım. Önce Mihemed Şêxo, sonra Mihemed Arif’in kasetlerini biriktirdim, ardından artık kim varsa hepsini toplamaya başladım.”
Kayıtlar İçin 28 Kez Suriye ve Irak'a Gitti
Kürt dengbêj ve sanatçıların seslerini bir araya getirmek için Türkiye'nin onlarca şehrini gezen Özmen, eserleri toplamak için sınırları da aşarak Ortadoğu coğrafyasında saha çalışmaları yürüttü.
Arşivini hem sanatçılardan aldığı doğrudan kayıtlar hem de satın aldığı nadir kaset ve plaklarla oluşturan Özmen, şunları kaydetti:
“Amacım bu şarkıların kaybolup gitmemesiydi. Bu uğurda çok masraf ettim. Tam 28 kez Suriye ve Irak’a gittim. Her gidişimde 50, 60 hatta 100 kaset toplayıp getiriyordum. Artık sayısını ben de bilmiyorum. Neredeyse herkesin sesi arşivimde var. Bilgisayarımda 3 adet hard disk takılı; yani 3 bin gigabaytlık bir veri. Her bir gigabaytta 15 saatlik şarkı ve kilam var, artık hesabını siz yapın.”
"Eşim 'Evi çöplüğe çevirdin' diyordu"
Erivan ve Bağdat Radyosu kayıtları başta olmak üzere, bugün kimsenin bilmediği gizli kalmış binlerce eserin yer aldığı arşiv, akademi dünyası ve Kürt sanatı üzerine araştırma yapanlar için eşsiz bir kaynak niteliği taşıyor. Ailesinin başlarda bu devasa arşive tepki gösterdiğini aktaran Özmen, süreci şu sözlerle anlattı:
“Ben bu işi yaparken eşim 'Yeter artık, evi çöplüğe çevirdin' diyordu. Benim bu malzemelerime 'çöp' diyordu. 'Sen ölürsen hepsini pencereden aşağı atacağım' derdi. Ben de 'At, ben ölünce ne istersen yaparsın' derdim. Rahmetli vefat etti, ben kaldım. Bu işten büyük zevk alıyorum. Bu derleme işi belki de ömrümü uzatıyor.”
Son nefesine kadar Kürtçe eserleri toplamaya ve dijital arşivine eklemeye devam edeceğini vurgulayan Özmen, "Benden sonra çocuklarım bu arşivi ne yapar, artık orasını onlar bilir" diyerek, eserlerin yok olmaması adına bir kültür kurumuna devredilmesinin önemine dikkat çekti.
