Haber Merkezi - Bülent Bilmez ve Cemal Taş’ın kaleme aldığı “Dersim Kırımı Envanteri: Dokuz Örnek Vaka ve Mekan” kitabı İletişim Yayınları tarafından Şubat 2026’da okuyucuyla buluştu. Kitap, 1937-1938’de yaşanan büyük toplumsal travmanın küçük bir bilançosunu ortaya seriyor.
Kitap, Dersim Kırımı’nı dokuz örnek vaka ve mekan üzerinden incelerken, okuyucunun kitaptan daha fazla yararlanabilmesi için 1921 Koçgiri Harekâtı’ndan 1947 uzanan kısa bir kronoloji sunuyor.
Otuz yıla aşkın süredir yürütülen Dersim araştırmalarına dayalı saha çalışmaları ve İstanbul
Bilgi Üniversitesi’nde yürütülen bir projenin kapsamında hazırlanan ve 120’den fazla katliam yerini içeren rapor (bugüne kadarki en kapsamlı rapor) Dersim Kırımı Envanteri kitabının dayandığı temel kaynaklardandır.
Kitabın tanıtım yazısı;
“Dersim’de 1937-1938’de yaşanan, resmî tarihin “isyan”, yerel hafızanın “Tertele” olarak adlandırdığı büyük toplumsal travmanın küçük bir bilançosunu ortaya seriyor Dersim Kırımı Envanteri. Yaşananları dokuz örnek vaka ve mekân üzerinden ele alan kitap, genellemeci yaklaşımların, afaki bilgilerin ve hamasi söylemlerin ötesine geçmeyi hedefleyerek Dersim’38 çalışmalarındaki somut ve spesifik bilgilere dayalı envanter çalışmalarının eksikliğini bir nebze olsun gidermeyi amaçlıyor.
Bülent Bilmez ve Cemal Taş, “mikro tarihe”, olay mahalline, mağdurlara ve saha araştırmalarına dayalı “somut olgusal bilgi”yle Dersim’de yaşananlara dair güvenilir bir zemin inşa ediyorlar.
Sadece tanıklıkları değil, ağıtları, eski ve güncel görselleri, isimleri tespit edilebilen mağdurları ve resmî görevlileri de içeren Dersim Kırımı Envanteri tarihle yüzleşmek, hesaplaşmak ve onarıcı adalet arayışına katkı sunmak isteyen herkes için sarsıcı bir başvuru kaynağı.
Bülent Bilmez ve Cemal Taş Kimdir?
Bülent Bilmez
Lisans eğitimini ODTÜ Ekonomi bölümünde, doktorasını Berlin Humboldt Üniversitesi Modern Önasya İncelemeleri bölümünde tamamlayan Prof. Dr. Bülent Bilmez, Almanya, Arnavutluk, Kosova, Bulgaristan, İngiltere ve Türkiye’deki değişik üniversitelerde ve merkezlerde öğretim üyesi ve araştırmacı olarak görev yapmıştır.
2005 yılından beri İstanbul Bilgi Üniversitesi Tarih bölümünde öğretim üyesidir. Bir dönem yönetim kurulu üyeliğini ve başkanlığını yaptığı Tarih Vakfı mütevellisi olup aynı zamanda bir süre için İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde danışman olarak görev almıştır.
Değişik sitelerde, farklı aralıklarla köşe yazıları yayımlanmaktadır. Chester Projesi (1908-1923), Belleklerdeki Dersim ’38 (Gülay Kayacan ve Şükrü Aslan’la birlikte), Türkiye’de Dil Hakları ve Dilsel Çoğulluk, Cumhuriyetin Tartışmalı Konuları (derleme) ve iki ciltlik Osmanlı-Türkiye Demokrasi Tarihi başlıklı kitaplarının yanı sıra çok sayıda makalesi yayımlanmıştır.
Cemal Taş
Dersim’de doğdu. Ortaokul yıllarında folklora ilgi duydu. Halk dansları eğitimi aldı. Dersim’in yerel tarihi, dili ve kültürü üzerine alan çalışmaları yaptı. İstanbul Tuncelililer Derneği’nin kuruluş çalışmalarında yer alan Taş uzun yıllar bu kurumda yöneticilik yaptı.
Dersim dergisinin yayın kurulunda görev aldı, yurt içinde ve yurt dışında yayımlanan birçok dergi ve gazetede yazılar yazdı. Munzur Kültür ve Doğa Festivali, Munzur A.Ş, Munzur’un Türküsü, Tij Yayınları vb. kültürel, sosyal ve ekonomik projelerin örgütlenmesinde aktif görev alan Taş’ın film ve belgesel çalışmaları da bulunmaktadır.
Senaryo öyküleri ve söz yazarlığı da yapmaktadır, biri Nilüfer Saltık ile ortak çalışma olmak üzere yayımlanmış altı kitabı vardır.
Dersim 1937-38 Sözlü Tarih Projesi komitesinde görev alan Taş, sözlü tarih çalışmalarına devam etmektedir.
