Alman eski milletvekili ve Almanya-Irak Dini Koordinatörü David Miller, "Kürdistan Bölgesi'nde ibadet özgürlüğü olduğuna inanıyorum ancak bu dini özgürlük değildir" dedi.
David Miller, resmi kurumlar ve toplum içinde dini özgürlüklerin durumunun birbirinden farklı olduğunu belirterek, "Resmi baskı veya ayrımcılık ile toplumsal baskı veya ayrımcılık arasındaki farkı görmemiz gerekiyor. Resmi açıdan bakıldığında, özgürlük için birçok çabanın olduğunu görüyorum. Ancak diyelim ki 'yanlış' bir aşirette doğduysan veya 'yanlış' bir amcan varsa, hayatın tehlikede olabilir” dedi.
Rûdaw sunucusu Nwener Fatih, Miller’a, Irak'ta Hristiyan sayısının azaldığını ve Hristiyanların çoğunun Kürdistan Bölgesi'nde yaşadığını hatırlattı.
David Miller "daha iyi bir yaşam" için Batı ülkelerine yöneldiklerini belirterek, "Onların ülkelerine geri dönmeleri konusunda çok iyimser değilim" dedi.
Ülkesinden göç edip Avrupa'ya yönelenler hakkında görüşlerini dile getiren David Miller, "Batı dünyasına gidebilir, daha fazla para kazanabilirsin ama dil öğrenmek zorundasın, hayatın boyunca öğrenmek zorundasın çünkü bizim petrolümüz yok. Eğer katkı sunmak istemiyorsan, burada kendi ülkende arkadaşlarının arasında kalman daha iyi olur” dedi.
Miller, tüm dini grupların acı çektiğini ancak odak noktasının gelecek olması gerektiğini belirterek, “Tüm gruplar acı çekti. Eğer Halepçeli bir Kürt'sen, eğer Şengalli bir Ezidi'ysen, eğer Sünni'ysen, Şii'ysen... Hepsi acı çekti. Herkes 'Ben mağdurum' diyebilir. Bu doğrudur. Ancak geleceği düşünürsek, Irak'ın geleceği nasıl olacak? Kürdistan'ın geleceği nasıl olacak? Diyelim ki çok yakın arkadaş olamazsak bile iyi komşular olmamız gerekir. Benim söylediğim şey, birbirimizin evlerini yakmamamız gerektiğidir” diye konuştu.
David Miller, Nwener Fatih'in sorularını yanıtladı:
Rûdaw: David Miller, tekrar hoş geldiniz.
David Miller: Teşekkürler.
Rûdaw: Ülkemiz hakkında birçok şey biliyorsunuz. Bu ülkede dini özgürlüğün siyasi savunucususunuz. Daha önce de buradasınız ve görüşmüştük. Irak'taki farklı etnik gruplar ve dini özgürlük hakkındaki değerlendirmenizi öğrenmek istiyorum, nasıl görüyorsunuz?
David Miller: Öncelikle güvenlik belirli bir durum değil, hangi açıdan baktığınıza bağlı. Eğer bu ülkeyi ziyaret ettiğim son 8 yıla bakarsam, huzur ve bilinçlendirme çabalarında resmi olarak büyük bir ilerleme görüyorum.
Elbette bazı yasal sorunlar ve bireysel sorunlar var, ancak büyük resimde, huzurlu yaşamda, barış içinde yaşamda, kamu hizmetlerine erişimde, bilinçlendirme ve kabul etmede son 10 yılda belirgin bir ilerleme var. Evet, beni bu konuda suçlayamazsınız. Sorunların farkındayım ama büyük resim iyi bir resimdir.
Rûdaw: Peki, dini özgürlük konusunda, şu anda Irak'ta bütün dinlere mensup insanların inançlarını uygulamada özgür olduğuna inanıyor musunuz?
David Miller: Bu da aynı soru, eğer detaylı bakarsak, dini özgürlük nedir? Bu, tanımı karmaşık olan, kendi dinini seçme özgürlüğüdür. Diyorum ki, barışçıl bir şekilde bir arada yaşayabilir ve inancınızı yayabilir misiniz? Kürdistan Bölgesi'nde ibadet özgürlüğü olduğuna inanıyorum, ancak bu dini özgürlük değildir. Müslümanlar için durum zordur. Dini özgürlük ile inanç ifade özgürlüğü arasında, ritüelleri gerçekleştirmek ve Paskalya bayramı için sokaklara çıkmak gibi fark vardır.
Resmi baskı veya ayrımcılık ile toplumsal baskı veya ayrımcılık arasında ayrım yapmamız gerekiyor. Resmi açıdan bakıldığında, özgürlük için birçok çabanın olduğunu görüyorum. Ancak diyelim ki "yanlış" bir aşirette doğduysan veya "yanlış" bir amcan varsa, hayatın tehlikede olabilir. Farkı görüyor musun?
İnsanlar korktuklarını söylediklerinde, artık "Hükümet mi yoksa amcan mı?" diye sormuyorlar, ancak siyasi konulardan bahsediyorsak, bana göre hükümet çok iyi bir iş çıkarıyor ancak bazı aşiret meseleleri hayatınıza zarar verebilir.
Rûdaw: 2003 yılında bu ülkede yaklaşık 1,5 milyon Hristiyan vardı. Maalesef şimdi yarım milyondan daha az.
David Miller: Çok daha az.
Rûdaw: Sanırım 350 bin kişiler. Detaylı verilerimiz yok ama 350 bin ile 400 bin kişi arasındalar. Bunların yaklaşık %90'ı Kürdistan Bölgesi'nde yaşıyor. Gelecek nasıl olacak? Bu ülkedeki Hristiyanların geleceğini nasıl görüyorsunuz?
David Miller: Bana göre, kültürünüzü ve ülkenizi terk edip zengin bir Batı ülkesine gitmeye karar verdiğinizde, hayat daha kolay oluyor. Tabii ki zenginlik iyi bir şeydir. Eğer zenginlik içinde yaşayabilirim derseniz, orada kalırsınız. Bu yüzden onların ülkeye geri dönmesi konusunda çok iyimser değilim. Bazıları geri dönüyor. Soru şu ki ülkenin geleceği nasıl olacak? Medya üzerinden de olsa açıkça konuşalım. Biliyorsunuz farklı türde Hristiyanlar var, birçok üyesini kaybeden eski kiliseleriniz var ve Erbil'deki gibi büyük kiliseler kuran ve gelişen yeni kiliseleriniz de var.
Sadece kiliselerden değil, Hristiyanlardan ve Hristiyanlıktan da bahsedelim diyorum. Hatta farklı dini geçmişlerden gelip Hristiyanlığa geçenler de var ve onlar da Hristiyandır. Bana göre, Hristiyanlar her zaman bu ülkede kalacaktır. Ancak çoğunluğu oluşturan eski Hristiyanların yüzü değişebilir.
Rûdaw: Öyle görünüyor ki, bahsettiğin gibi, gidenlerin geri dönmeyebileceğini söylüyorsun, bu Ezidiler için de geçerli mi?
David Miller: Bana göre, mesele zenginliği tattığınızda... Biz Batılıların sosyal ilişkilerimiz yok, zenginliğimiz var. İyi paramız var. Burası benim ülkem değil desen bile... Yargılamak istemiyorum ama "David, burada Almanya'da işim var. Dili bilmiyorum ama sosyal yardım alıyorum. Kalacağım" dediklerinde anlıyorum.
Bazı insanların şehirlerden buraya geri döndüğünü biliyorum. İnsanlar beni anladığı için, kültürün bir parçasıyım diyorlar. Bu yüzden her zaman insanları geri dönmeye teşvik ediyorum, mülteci popülisti olduğum veya mülteciliğe karşı olduğum için değil, çünkü onlar burada yerel kültürün bir parçasıdır. Batı dünyası biraz soğuk ve dondurucu, Batı dünyası kendine özgüdür.
Batı dünyasına gidebilir, daha fazla para kazanabilirsin ama dil öğrenmek zorundasın, hayatın boyunca öğrenmek zorundasın çünkü bizim petrolümüz yok. Eğer bir katkı sağlamak istemiyorsan, burada kendi ülkende arkadaşlarınla olmak daha kolaydır.
Rûdaw: Bugünkü bu toplantı hakkında ne düşünüyorsun? Bu toplantıya katılıyorsun. Tüm farklı dinler bir araya geliyor. Müslüman, Sünni, Şii, Ezidi, Hristiyan, hepsi birlikte dua ediyor ve konuşuyor. Buna çok ihtiyacımız var? Sadece burada değil, her yerde çok ihtiyacımız var?
David Miller: Çok, çok, farklı seviyelerde. Elbette bu üst düzey bir toplantı, çok resmi, ancak üst düzey insanların bile bir buluşma platformuna ihtiyacı var. Her şehirde, her toplumda buna ihtiyacımız var. Tüm gruplar acı çekti. Eğer Halepçeli bir Kürt'sen, eğer Şengalli bir Ezidi'ysen, eğer Sünni'ysen, Şii'ysen... Hepsi acı çekti. Herkes "Ben mağdurum" diyebilir. Bu doğrudur. Ancak geleceği düşünürsek, Irak'ın geleceği nasıl olacak? Kürdistan'ın geleceği nasıl olacak? Diyelim ki çok yakın arkadaş olamazsak bile iyi komşular olmamız gerekir. Benim söylediğim şey, birbirimizin evlerini yakmamamız gerektiğidir.
Deneyimim var, bir Ezidi kadın ve Sünni bir erkek aynı masada oturduğunda, bu çok somut bir durum, diyalog ve barıştır. Buna ihtiyacımız var... Bunu Almanya'daki çocuk bahçelerinde öğreniyoruz.
Eğer senin geçmişini bilmezsem, senin hakkında yalan söylemeye çok hazırım, ama anlarsam ki sen deli değilsin, sadece kültür, geçmiş ve dinde benden farklısın, "Ah, bunu anlayabilirim" derim.
Bana göre, burada çoğu anlaşmazlık birbirimizi tanımadığımızdan kaynaklanıyor çünkü her grup güvenlik nedeniyle kendi grubu içinde kalıyor. Ancak eğer sadece bireysel gruplar varsa, bu ulus veya toplum için zordur.
Bu toplantılar hiçbir şey değilmiş gibi görünüyor, çay içiyoruz ve kebap yiyoruz. Ama ne oluyor? Bence, eğer birbirimizin inancını anlayamazsak, siyaset yapamayız, dini uygulayamayız, barışı somutlaştıramayız, hatta ticaret bile yapamayız, eğer sana güvenim yoksa.
Eğer çıkıp şunlar ve bunlar tarafından satın alındı dersem, o zaman birbirimizle ticaret bile yapamayız. Bu yüzden insanların ‘O benim ülkemin bir parçasıdır’ diyebileceği bir platforma ihtiyacımız var.
Rûdaw: Kürdistan Bölgesi'nde bir arada yaşamayı geliştirmek için çok çaba var. Siyasi liderler, farklı siyasi partiler ve hükümet bunun için çalışıyor. Kürdistan Bölgesi'ndeki birlikte yaşamı nasıl değerlendiriyorsunuz?
David Miller: Bir örnek vereyim. "Azınlık" kavramını "bileşen" olarak değiştirdiniz. İlişkiler açısından, bence bu iyi çünkü bileşenleri kabul ediyoruz. Eğer azınlık hakları aktivistleriyle karşılaşırsanız, artık azınlık olmadığı için uluslararası azınlık hakları araçlarını kaybettik diyorlar.
Kim yanlış? Hükümetin, ‘biz tek Kürdistanız ve bileşenlerimiz var’ diyen çabasına saygı duyuyorum, ancak elbette yasal açıdan, dünyada azınlık hakları olması gereken bir haktır. İyi mi kötü mü bilmiyorum, konuya iki açıdan da bakabilirsin. Ben her zaman iyimserlikle bakın diyorum, kötümserlikle değil.
Rûdaw: İyi.
David Miller: Ama dürüst olayım çünkü programınızı kimin izlediğini biliyorum, beyazlatılmış gibi görünmek ve insanların David hükümet için konuşuyor demesini istemiyorum. İnsanlar bana hükümet sana para veriyor diyor. Hayır, hükümet bana para vermiyor. Duruma iyimser bakmaya çalışıyorum ama gerçekçiyim ve bazı çerçevelerin ülkenizde bile olduğunu biliyorum.
Rûdaw: Teşekkürler David.
David Miller: Nezaketin için teşekkürler.
Rûdaw: Tekrar hoş geldiniz. Sizi görmekten mutluyum. Yakın zamanda sizi tekrar görebileceğimi umuyorum. Teşekkürler.
