Haber Merkezi - Modern Kürtçe alfabenin öncüsü, yazar, dilbilimci ve çevirmen Mehmet Emin Bozarslan, 45 yıldır sürgünde yaşadığı İsveç’in Uppsala kentinde hayata gözlerini yumdu.
Kürt dili, edebiyatı ve tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla bir devrin uyanışına öncülük eden duayen yazar Mehmet Emin Bozarslan, 90 yaşında vefat etti.
Acı haberi ailesi adına Aycan Şermin Bozarslan duyurdu.
Bozarslan’ın vasiyeti üzerine defin töreni aile arasında gerçekleştirilirken, Kürt entelektüel dünyası büyük bir değerini kaybetmenin yasını tutuyor.
Medreseden modern aydınlanmaya uzanan bir ömür
1934 yılında Diyarbakır’ın Lice ilçesinde doğan Bozarslan, geleneksel medrese eğitimiyle yetişti.
Türkçeyi ve okuma-yazmayı kendi çabasıyla öğrenen Bozarslan, dışarıdan sınavlara girerek 1956 yılında müftü oldu.
Ancak Kürt kimliği, dili ve toplumsal sorunlar üzerine kaleme aldığı eleştirel eserler nedeniyle devlet bürokrasisiyle çatıştı ve müftülük görevinden iki kez uzaklaştırıldı.
Kürtçenin "yasaklı" alfabesi ve sürgün yılları
Bozarslan, 1968 yılında yayımladığı "Kürtçe Alfabe" (Alfabê) ile modern Türkiye tarihinde bir ilke imza attı.
Ancak bu eser yayımlandığı gün toplatıldı ve Bozarslan "bölücülük" suçlamasıyla hapse atıldı.
1971 muhtırasının ardından askeri rejim tarafından tekrar tutuklanan ve 1974'e kadar cezaevinde kalan yazar, üzerindeki baskıların artması üzerine 1979 yılında İsveç’e iltica etmek zorunda kaldı.
Bozarslan’ın Kürt kültürüne bıraktığı miras: Eserleri
Mehmet Emin Bozarslan, sürgünde kurduğu Deng Yayınevi aracılığıyla Kürt edebiyatının temel taşlarını modern harflere aktararak yok olmaktan kurtardı.
Arkasında 50’den fazla eser bırakan Bozarslan’ın çalışmalarından öne çıkanlar şunlardır:
Dilbilim ve Sözlük:
Alfabê (1968): Türkiye’de Latin harfleriyle basılan ilk Kürtçe alfabe.
Kürtçe-Türkçe Sözlük (1978): Alanındaki en kapsamlı referans kaynaklarından biri.
Siyasi ve Sosyolojik İncelemeler:
Doğu’nun Sorunları (1966): Bölgenin ekonomik ve sosyal yapısını istatistiklerle ele alan tarihi belge.
İslamiyet Açısından Şeyhlik-Ağalık (1964): Dinsel ve feodal yapıların eleştirisi.
Hilafet ve Ümmetçilik Sorunu (1967).
Klasik Eser Çevirileri ve Editörlük (Latinize Etme):
Mem û Zîn: Ahmed-i Hani’nin dev eserini Türkçeye çevirerek geniş kitlelerle buluşturdu (1968).
Şerefname: Şeref Han’ın Kürt tarihini anlatan eserinin çevirisi.
Jîn Dergisi ve Kurdistan Gazetesi: Osmanlı döneminde yayımlanan ilk Kürtçe yayın organlarını Arap harflerinden Latin harflerine aktararak 5 cilt halinde yayımladı.
Mervani Kürtleri Tarihi (İbnü’l-Ezrak’tan çeviri).
Çocuk Edebiyatı ve Kürt Folkloru (Masallar-Fıkralar):
Meyro, Mîr Zoro, Gurê Bilûrvan (Kavalcı Kurt), Kêz Xatûn, Pepûk.
Melayê Meşhûr (Ünlü Hoca): Kürtçe fıkra derlemeleri.
Kemal Paşa Weledê Kê Ye? (Kemal Paşa Kimin Oğludur?): Siyasi hiciv ve meseller.
Uppsala’da sessizce veda eden Bozarslan, ömrünü vakfettiği dilinin ve halkının kültürel hafızasını tozlu raflardan modern dünyaya taşıyan bir "kültür devrimcisi" olarak hatırlanacak.
Taziye bilgileri
Ailesi, taziyelerin 11 Şubat günü saat 13:00 – 16:00 arasında Uppsala’daki Stabby prästgård (Staby backe 1, Uppsala) adresinde kabul edileceğini bildirdi.
