Erbil(Rûdaw) - İran Uzmanlar Meclisi’nin bir üyesi, mevcut hassas koşullara rağmen yeni İslam Cumhuriyeti liderinin seçimi sürecini başlattıklarını açıkladı ve “İran’ın üçüncü lideri yönetici vasfına sahip, kararlı ve cesur biri olacaktır” dedi.
İran Uzmanlar Meclisi üyesi Muhsin Tahiri, Ali Hamaney’in yerine geçecek ismin belirlenmesine yönelik adımlar hakkında yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Biz şu anda yeni liderin seçimi sürecindeyiz. Uzmanlar Meclisi üyeleri, özel bir durumun yaşanmasına ve omuzlarındaki ağır sorumluluğa rağmen, devrimin yeni liderini seçmek için çalışmalara başlamıştır.”
Tahiri, Hamaney’in halefinin “yönetici, kararlı ve cesur” bir kişi olacağını vurgulayarak, “İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri ve Müslümanların imamı olarak, bu kutsal makam için gerekli en yüksek şartlara sahip bir kişiyi seçeceğiz” ifadelerini kullandı.
Hamaney’in ölümü resmen açıklandı
Tahran’ın bu adımları, 1 Mart 2026 Pazar sabahı İran hükümetinin Ali Hamaney’in öldüğünü resmen duyurmasının ardından geldi.
Hamaney’in ölümünden sonra, “Geçici Liderlik Konseyi” adıyla üç kişilik bir kurul oluşturuldu. Yeni lider seçilene kadar liderin yetkileri bu kurul tarafından kullanılacak.
Söz konusu kurul şu isimlerden oluşuyor:
- Mesud Pezeşkiyan (Cumhurbaşkanı)
- Gholamhossein Mohseni Ejei (Yargı Erki Başkanı)
- Ali Rıza Arafi (Anayasayı Koruyucular Konseyi’nin fakih üyesi)
Süreç savaş ortamında yürütülüyor
Hamaney’in öldürülmesi ve halefinin belirlenmesi süreci, devam eden savaşla eş zamanlı ilerliyor.
28 Şubat 2026 Cumartesi gününden itibaren ABD ve İsrail, İran eyaletleri ile Doğu Kürdistan’daki hedeflere yönelik geniş çaplı ortak bir operasyon başlattı.
Buna karşılık İran Devrim Muhafızları, Körfez ülkelerindeki ABD üslerine ve İsrail’in farklı bölgelerine yönelik bir dizi füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi.
Yeni lider belirlendi mi?
Uzmanlar Meclisi binasına düzenlenen saldırının ardından, 88 üyeli meclisin acil toplantı yaparak yeni lideri belirleme girişiminde bulunduğu yönünde söylentiler hızla yayıldı.
Bazı medya organları, Hasan Ruhani ile Ali Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’in aday gösterildiği yönündeki haberleri yalanladı. Ancak daha sonra bazı medya kaynakları, Uzmanlar Meclisi üyelerinin çevrim içi toplantı yaptığını ve Devrim Muhafızları’nın baskısıyla Mücteba Hamaney’in yeni lider ve babasının halefi olarak belirlendiğini ileri sürdü. Bu iddianın bugün Çarşamba günü resmen açıklanabileceği ifade edildi, ancak şu ana kadar resmi bir doğrulama yapılmadı.
İran anayasasında liderlik makamı
İran Anayasası’na göre lider, ülkenin en üst düzey siyasi ve idari makamıdır.
Anayasa’nın 107. maddesine göre lider, Uzmanlar Meclisi tarafından seçilir ve üyelerin üçte ikisinin oyunu alması gerekir.
Ayrıca 111. madde, lider sonrası süreci düzenler. Buna göre liderin ölümü, istifası ya da görevden alınması durumunda, yeni lider seçilene kadar geçici bir konsey (Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi’nden bir din âlimi) liderin tüm yetkilerini kullanır.
İran İslam Cumhuriyeti liderinin en önemli yetkileri
İran Anayasası’nın 110. maddesine göre lider, ülkenin en geniş yetkilere sahip makamıdır. Başlıca yetkileri şunlardır:
- İran’ın iç ve dış genel politikalarını belirlemek ve uygulanmasını denetlemek
- Silahlı kuvvetlerin başkomutanı olmak
- Referandum düzenlenmesine karar vermek
- Savaş ve ateşkes ilan etmek
- Yasama, yürütme ve yargı erkleri üzerinde en üst denetim yetkisine sahip olmak
- Yürütme, yasama ve yargı organları arasındaki anlaşmazlıkları çözmek
- Cumhurbaşkanının görevine başlamasını onaylamak ve gerektiğinde görevden almak
- Yargı Erki Başkanını atamak
- Tüm askeri komutanları atamak ve görevden almak
- Anayasayı Koruyucular Konseyi üyelerinin yarısını belirlemek
- Devlet radyo ve televizyon kurumunun başkanını atamak
- İslam Cumhuriyeti’nin Maslahat Teşhis Konseyi başkan ve üyelerini belirlemek
- Vakıflar, hac ve ziyaret kurumları, kültürel kuruluşlar ile Şehitler ve Gaziler Vakfı’nın yöneticilerini atamak
- 16 dini, ekonomik ve kültürel kurumun başkan ve yöneticilerini belirlemek
- Ana ekonomik sektörler üzerinde tam yetkiye sahip olmak
- Mahkûmlar için genel af ilan edebilmek
Bu çerçevede İran’daki liderlik makamı, hem siyasi hem askeri hem de idari alanlarda ülkenin en belirleyici otoritesi konumundadır.
