Erbil (Rûdaw) - Irak dinarının dolar karşısındaki kırılganlığı devam ederken, uzmanlar vatandaşlara birikimlerini dolarda tutmaları yönünde çağrıda bulunuyor. Ekonomi ve bankacılık uzmanı Dr. Kamaran Kadir, olası siyasi krizler ve küresel riskler nedeniyle dinarın değer kazanma ihtimalinin çok sınırlı olduğunu vurguladı.
Irak piyasalarında 100 ABD doları alışta 152 bin 400, satışta ise 152 bin 800 dinardan işlem görüyor. Alış ve satış fiyatları arasındaki makasın açılmasını "şiddetli bir istikrarsızlığın işareti" olarak yorumlayan Dr. Kamaran Kadir, dinarın değer kaybının temelinde ABD'nin Irak ticaretine getirdiği yeni denetim mekanizmalarının yattığını belirtiyor.
Yeni sistemle birlikte tüccarların artık yurt dışına denetimsiz para çıkaramadığını ve ithal ettikleri malları faturalandırmak zorunda kaldığını hatırlatan Kadir, "Bu durum, kara para aklamanın bir yöntemi olan 'üçgen ticaretini' büyük ölçüde bitirdi. Ancak sistemin getirdiği kısıtlamalar, bazı tüccarları karaborsaya yönelmeye mecbur bırakıyor" dedi.
"Maliki'nin dönüşü Merkez Bankası'na yaptırım getirebilir"
Irak'taki ekonomik istikrarı tehdit eden bir diğer unsur ise siyaset. Nuri el-Maliki'nin yeniden başbakanlık koltuğuna oturma ihtimalinin piyasalar üzerinde doğrudan ve hassas bir etki yarattığını belirten Kadir, şu uyarılarda bulundu:
"ABD, Maliki'ye açıkça karşı çıkıyor. Göreve dönmesi halinde Irak Merkez Bankası ve Devlet Petrol Pazarlama Şirketi'ne (SOMO) yaptırım uygulanabileceği yönünde uyarılar var. Irak'ın ABD Hazine tahvilleri, altın ve nakit dolar dahil olmak üzere yaklaşık 100 milyar dolarlık bir rezervi var. ABD sert bir adım atar ve Merkez Bankası'nı cezalandırırsa bu paranın tamamı bloke edilebilir. Bu şu an için zor bir ihtimal gibi görünse de gerçekleşmesi halinde Irak piyasasında dolar kalmaz ve kurlar tahmin edilemez rakamlara ulaşır."
Hürmüz Boğazı riski: Gelirinin yüzde 95'i petrol olan bir ülke için büyük yıkım olur
Kadir, bölgesel gerilimlerin Irak ekonomisi üzerindeki gölgesine de dikkat çekti.
Olası bir ABD-İran veya İsrail-İran çatışmasında Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma ihtimali büyük bir risk barındırıyor. Dünya petrol arzının yüzde 20'sini (yaklaşık 20 milyon varil) oluşturan bu güzergahın kapanması küresel petrol fiyatlarını uçuracak olsa da Irak için tablo tam tersi.
Dr. Kadir durumu şöyle özetledi:
"Hürmüz Boğazı 10 günlüğüne bile kapatılsa faturayı en ağır Irak öder. Petrol fiyatları fırlasa dahi Irak petrolünü satamaz çünkü ana ihracat rotası orası. Boğaz yeniden açıldığında ise küresel fiyatlar düşecek ve Irak birikmiş petrolünü ucuza satmak zorunda kalacak. Bütçe gelirlerinin yüzde 95'ini petrolden elde eden bir ülke için bu büyük bir tehlikedir."
Vatandaşlara tavsiye: Düşüşler sınırlı, yükseliş ihtimali açık
Tüm bu ekonomik ve siyasi riskler ışığında vatandaşlara birikimlerini dolarda tutmalarını tavsiye eden Kadir, sözlerini şöyle tamamladı:
"100 doların fiyatı 152 bin dinardan 146 bin dinara gerilese bile bu bir zarar olarak görülmemeli. Çünkü doların düşüş kapasitesi sınırlı; 100 doların yeniden 120-130 bin dinar seviyelerine inmesi beklenmiyor. Ancak sürekli bir yükseliş trendi her zaman masada. Yapılacak en ufak bir siyasi hata, doların beklenmedik bir şekilde tırmanmasına yol açacaktır."
