Erbil (Rûdaw) - Ukrayna’daki savaş beşinci yılına girerken, insansız hava araçları (drone) cephe hattının mutlak hakimi haline geldi. Ucuz ticari dronelardan yapay zeka destekli sistemlere kadar uzanan bu teknolojik devrim, modern savaş konseptini kökten değiştirirken tüm dünya bu süreci yakından takip ediyor.
Ukrayna Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, savaş alanındaki kayıpların yüzde 80’inden droneların sorumlu olduğunu belirtiyor. Cephedeki bir Ukrayna askeri durumu, "Modern savaşın dronesuz yürütülmesi artık imkansız" sözleriyle özetliyor.
Savaşın gidişatını değiştiren teknolojik unsurlar ve cephedeki yeni gerçeklikler şöyle sıralanıyor:
"Kill Zone": 20 kilometrelik ölüm hattı
Droneların yaygınlaşmasıyla birlikte cephe hattının 20 kilometre derinliğine kadar olan bölge "Kill Zone" (Ölüm Bölgesi) olarak adlandırılmaya başlandı. Askeri uzman Katerina Bondar, bu bölgede gökyüzünden sürekli bir gözetleme olduğu için "hiçbir şeyin güvende olmadığını" vurguluyor.
Devasa tanklar ve zırhlı araçlar, sadece birkaç yüz dolarlık küçük droneların kolay hedefi haline gelirken; Ukrayna, askerlerini tehlikeye atmamak için mühimmat taşıma ve yaralı tahliyesinde "kara dronelarını" (insansız kara araçları) kullanmaya başladı.
Elektronik harbe karşı fiber optik kablo
Savaşın başında dronelar radyo dalgalarıyla kontrol ediliyordu ancak Rusya’nın gelişmiş "jamming" (sinyal bozucu) sistemleri bu bağlantıyı kolayca kesebiliyordu.
Buna karşılık Rusya, son dönemde droneları çok ince bir fiber optik kablo ile kumanda merkezine bağlayan yeni bir teknoloji kullanmaya başladı.
Bu fiziksel bağlantı, elektronik harbi işlevsiz kılıyor. Bu yöntemin yaygınlaşmasıyla birlikte savaş alanları adeta devasa bir kablo ağıyla kaplanmış durumda.
Starlink ve Elon Musk faktörü
Ukrayna ordusu, dronelara entegre ettiği Starlink uydu interneti sayesinde araçlarını çok uzak mesafelerden kontrol edebiliyor ve yüksek çözünürlüklü görüntü aktarımı sağlıyor.
Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW), Rusya’nın da benzer teknikler kullanmaya başlaması üzerine Ukrayna’nın Elon Musk’tan Rus erişimini engellemesini talep ettiğini hatırlatıyor. ISW raporlarına göre, Rusya’nın Starlink erişiminin kısıtlanması, Ukrayna’nın Zaporijya’nın güneyinde ilerlemesine stratejik bir avantaj sağladı.
Milyon dolarlık füzelere karşı “avcı dronelar”
Maliyeti milyon dolarları bulan uçaksavar füzelerinin birkaç bin dolarlık droneları vurmak için kullanılması ekonomik bir darboğaz yaratıyor.
Bu sorunu aşmak için Ukrayna, gökyüzünde düşman dronelarıyla çarpışarak onları imha eden "avcı dronelar" geliştirdi. Ayrıca askeri araçlar ve siperler, dronelardan korunmak için "kafes" adı verilen metal ağlarla çevriliyor.
Yapay zeka: Son vuruş otonom gerçekleşiyor
Mühendisler, droneların hedefi vurmadan hemen önceki kritik anlarda sinyal kesicilerden etkilenmemesi için yapay zeka üzerinde çalışıyor.
Geliştirilen yeni sistemlerde, drone hedefe yaklaşırken sinyal kopsa dahi yapay zeka kontrolü ele alıyor ve saldırıyı otonom olarak tamamlıyor.
Google’ın eski CEO’su Eric Schmidt, bu değişimi "Yakın gelecekte savaş meydanına önce dronelar, sonra insanlar girecek" sözleriyle yorumluyor. Ancak tüm bu teknolojiye rağmen cephedeki askerlerin ortak görüşü değişmiyor:
"Kendi elinle bayrağı dikene kadar, o bölge senin sayılmaz."
