رووداو دیجیتاڵ
بەرەبەیانی چوارشەممە، کۆماری ئیسلامیی ئێران شەپۆلێکی نوێ و بەرفراوانی هێرشەکانی بۆ سەر ناوچەکە دەستپێکرد، لەو کاتەی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە (IEA) بۆ هێورکردنەوەی بازاڕەکان، پێشنیازی بەکارهێنانی گەورەترین بڕی یەدەگی نەوتی لە مێژوودا کردووە.
قەیرانی وزە و هەوڵی جیهانی
بەهۆی جەنگی نێوان ئەمریکا و ئێران، نرخی وزە بە شێوەیەکی مەترسیدار بەرزبووەوە، ئەمەش وڵاتانی ناچار کردووە سووتەمەنی بە "پشک" دابەش بکەن و نرخەکان بەرز بکەنەوە. وا بڕیارە وەزیرانی وڵاتانی جی حەوت بۆ تاوتوێکردنی دۆخی وزە کۆببنەوە.
ئەمین ناسر، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئارامکۆی سعودی، هۆشداری دا کە بەردەوامیی پەککەوتنی تەنگەی هورمز "لێکەوتەی کارەساتباری" بۆ ئابووریی جیهان دەبێت.
هۆشداریی ترەمپ و تێکشکاندنی کەشتییەکان
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هۆشدارییەکی تووندی دایە تاران و گوتی، "ئەگەر بە هەر هۆکارێک بێت مین لە تەنگەی هورمز بچێنن و دەستبەجێ لای نەبەن، لێکەوتە سەربازییەکان بۆ سەر ئێران لە ئاستێکدا دەبن کە پێشتر نەبینراوە." سوپای ئەمریکا ڤیدیۆیەکی بڵاوکردەوە کە تێیدا 16 کەشتیی مینڕێژی ئێران لە نزیک تەنگەکە تێکدەشکێندرێن.
ئێران: ئاگربەستمان ناوێت
محەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە پۆستێکدا بە زمانی ئینگلیزی رایگەیاند، "بە دڵنیاییەوە ئێمە بەدوای ئاگربەستدا ناگەڕێین. دەبێت دەستدرێژیکار سزا بدرێت و وانەیەکی پێ بدرێت کە چیدی بیر لە هێرش بۆ سەر ئێران نەکاتەوە." تاران ئەمرۆ بۆ ماوەی سێ کاژێری بەردەوام مووشەکبارانی شارەکانی ئیسرائیلی کرد.
بارودۆخی تاران و "بارانی رەش"
ئیسرائیل شەپۆلێکی نوێی بۆردوومانی بۆ سەر تاران و بەیرووت دەستپێکرد. لە تاران، بەهۆی پێکانی کۆگەکانی سووتەمەنی، دووکەڵێکی چڕ ئاسمانی پایتەختی گرتووەتەوە و "بارانی رەش" بەسەر شارەکەدا دەبارێ. ژنێکی تەمەن چل ساڵانی دانیشتووی تاران گوتی، "هەرچەندە هەست دەکەین باڵەخانە مەدەنییەکان ناکەنە ئامانج، بەڵام دەنگی تەقینەوەکان زۆر ترسناکە."
زیانەکانی کەنداو و داخستنی پاڵاوگەی روەیس
گەورەترین پاڵاوگەی نەوتی ئیمارات لە ناوچەی روەیس دوای هێرشێکی درۆنی و دروستبوونی ئاگر، وەک رێکارێکی خۆپارێزی داخرا. هەروەها لە قەتەر تەقینەوە بیستراوە و وەستاندنی هەناردەی گازی سروشتی (LNG) نرخی وزەی لە ئەورووپا گەیاندووەتە لووتکە. سعودیەش رایگەیاند، دوو درۆنی ئێرانییان تێکشکاندووە کە ئاراستەی کێڵگەیەکی نەوتی کرابوون.
عێراق و لوبنان؛ گۆڕەپانی جەنگ
عێراق: گروپە چەکدارەکان رایانگەیاند پێنج چەکداریان لە هێرشەکانی ئەمریکادا کوژراون. لانیکەم پێنج درۆن لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی بەغدا کەوتوونەتە خوارەوە، کە بنکەی دیپلۆماسیی ئەمریکای لێیە.
لوبنان: ئاماری قوربانییان لە 2ی ئادارەوە گەیشتە 486 کوژراو و زیاتر لە 1,300 بریندار. ئێران رایگەیاند کە چوار دیپلۆماتی لە هێرشێکی ئیسرائیل بۆ سەر هۆتێلێک لە بەیرووت کوژراون.
کاریگەرییە جیهانییەکان
نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشداری دەدات لە بەرزبوونەوەی نرخی خۆراک و سووتەمەنی بۆ هەژارترین خەڵکی جیهان. لە میسر، نرخی سووتەمەنی 30% بەرزکراوەتەوە. ئوم محەممەد کە دایکی 6 منداڵە لە قاهیرە گوتی، "پێشتریش هەر بە زەحمەت دەژیاین، نازانم خەڵک چۆن بەرگەی ئەم دۆخە دەگرێت."
بەپێی ئامارەکانی پێنتاگۆن، تاوەکو ئێستا 7 سەربازی ئەمریکی لەم جەنگەدا کوژراون و 140ی دیکەش بریندار بوون.
