کاریگەری و رۆڵی میدیا وەک دەسەڵاتی چوارەم و هێزێکی کاریگەر لە ئاراستەکردنی سەرجەم کایەکانی کۆمەڵگەدا، هەمیشە لە چەقی سەرنجی فەیلەسوف، کۆمەڵناس و بیرمەندە گەورەکانی جیهاندا بووە. تێروانینی ئەوان بۆ میدیا لە ستایشی پەرەپێدانی هۆشیارییەوە دەستپێدەکات تاوەکو دەگاتە رەخنەی تووند لەسەر کۆنتڕۆڵکردنی عەقڵی گشتی. بیرمەندە گەورەکان میدیا تەنیا وەک کەناڵێک بۆ گواستنەوەی هەواڵ نابینن، بەڵکو وەک هێزێکی پێکهێنەر بۆ نواندنی راستی و داڕشتنەوەی عەقڵی مرۆڤ و بونیاتنانی شارستانییەت سەیر دەکەن.
مارشاڵ ماکلوهان، تەنیا نەیگوت میدیا جیهان دەکاتە گوندێک، بەڵکو دەستەواژەیەکی فەلسەفیی قووڵتری هەیە کە دەڵێت: "میدیا خۆی پەیامەکەیە"؛ واتە ماکلوهان پێی وابوو ناوەڕۆکی ناو میدیا گرنگ نییە، بەڵکو خودی تەکنەلۆژیای میدیایە کە چۆن پێکهاتەی دەماری و شێوازی بیرکردنەوەی مرۆڤ دەگۆڕێت.
لەم روانگەیەوە میدیای ئەلیکترۆنی و دیجیتاڵی، مرۆڤی لە قۆناخــی دابڕانی نووسراو (چاپ) دەرهێنا و گەڕاندیەوە بۆ قۆناخــی هۆشیاریی گشتی و بەکۆمەڵ. میدیا وا دەکات مرۆڤەکان لە رووی دەروونی و عاتیفییەوە بەشدار بن لە خەمی مرۆڤەکانی دیکەدا لەو سەری جیهانەوە؛ ئەمەش بنەمایەکە بۆ دروستبوونی هۆشیارییەکی گەردوونی و مرۆڤدۆستانە.
هابرماس دەڵێت: میدیا رۆڵێکی گرنگی لە سەدەکانی ناوەڕاستدا وەکو رزگارکەر بینیوە؛ ئەمەش وای کردووە حەقیقەت و بڕیار تەنیا لە دەستی پاشا و کەنیسەدا نەمێنێت. ئەو پێی وایە سەرهەڵدانی میدیای چاپکراو (رۆژنامە و گۆڤارەکان) و کافێ فیکرییەکان لە سەدەی 18ـەمدا، فەزایەکی گشتیی دروست کرد کە لە دەرەوەی دەسەڵاتی دەوڵەتەوە بوو. هابرماس دەڵێت: میدیا دەبێتە هۆی سەرهەڵدانی کردەوەی راگەیاندنی عەقڵانی؛ واتە شوێنێک کە تێیدا هێزی چەک و پارە بێدەنگ دەبێت و تەنیا هێزی بەڵگەی باشتر حوکم دەکات. میدیا وا دەکات کۆمەڵگە لە رێگەی گفتوگۆی کراوەوە بگاتە رێککەوتنی کۆمەڵایەتی نەک بە زەبر و زەنگ.
لەم سەردەمەدا کە پێی دەگوترێت سەردەمی جەنگی زانیاری و ململانێی نەرم، میدیا تەنیا ئامرازێک نییە بۆ گواستنەوەی رووداوەکان، بەڵکو یەکێکە لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی داڕشتنی ناسنامەی سیاسی، پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی و دروستکردنی هێزی نەرمی گەلان. لەم سۆنگەیەوە، تێپەڕبوونی 13 ساڵ بەسەر دامەزراندنی (تۆڕی میدیایی رووداو)دا، تەنیا یادکردنەوەی لەدایکبوونی دەزگایەکی راگەیاندن نییە، بەڵکو خوێندنەوەی وەرچەرخانێکی قووڵ و ستراتیژییە لە مێژووی هاوچەرخی پێگەی میدیایی و دیپلۆماسیی کوردیدا.
گۆڕینی دۆخی میدیای کوردی لە لۆکاڵییەوە بۆ جیهانی
پێش ساڵی 2013، نەخشەی میدیای کوردی تاوەکو رادەیەکی زۆر لە ژێر هەژموونی جەمسەرگیریی سیاسی و حیزبایەتیدا بوو؛ زمان و گوتاری میدیایی زیاتر رووی لە ناوخۆ و ململانێ نێوخۆییەکان بوو، کە ئەمەش ببووە هۆی سنووردارکردنی کاریگەریی میدیای کوردی لەسەر ئاستی دەرەوە.
رووداو بە داڕشتنی سیاسەتێکی هەواڵیی نوێ، توانی ئەو سنوورە دەستکردە لۆکاڵییانە بشکێنێت. ئەم تۆڕە چەمکێکی نوێی لە کارکردن هێنایە ئاراوە کە دەکرێت ناوی بنێین "میدیای نیشتمانیی فرەرەهەند".
بە کۆکردنەوەی زاراوە جیاوازەکان، گرنگیدان بە سەرجەم پارچەکانی کوردستان بە یەک چاو و دروستکردنی گوتارێکی هاوسەنگ بەرامبەر بە بەغدا و پایتەختەکانی ناوچەکە، رووداو پێناسەی بەرژەوەندیی گشتی لە رووبەری گشتیدا بەرز کردەوە و خستیە پێش بەرژەوەندیی حیزبی و کەسی.
سەرکەوتنی رووداو تەنیا لە بەکارهێنانی ستۆدیۆ و تەکنەلۆژیای پێشکەوتوودا نەبوو، بەڵکو لە چاندنی کولتوورێکی نوێی رۆژنامەوانیدا بوو کە پشت بە وردەکاری، خێرایی و فرەیی سەرچاوەکان دەبەستێت.
لە قۆناخە سەختەکانی وەک شەڕی دژ بە داعش و قەیرانە دەستووری و ئابوورییەکانی نێوان هەولێر و بەغدا، رووداو وەک سەرچاوەیەکی فەرمی و جێی متمانەی ناوەندە دیپلۆماسی و ئاژانسە جیهانییەکان دەرکەوت. ئەم ئامادەییە مەیدانییە، تێچوویەکی مرۆیی گەورەشی هەبوو؛ پێشکەشکردنی شەهیدی قەڵەم و مەدالیای (شیفا گەردی) و برینداربوونی چەند رۆژنامەوانی دیکە لە بەرەکانی جەنگ و خۆپیشاندانەکان، سەلمێنەری ئەو راستییەن کە رووداو پیشەییبوونی تێکەڵی بەرپرسیارێتییەکی مێژوویی کردبوو بۆ گەیاندنی راستییەکان.
یەکێک لە دەستکەوتە هەرە گرنگەکانی رووداو لەم 13 ساڵەدا، گواستنەوەی دەنگی سەرکردایەتی، شەقامی کوردی و کێشەکانی گەلی کورد بوو بۆ ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی جیهان؛ لەوانەش وەک هاتنی داعش، کەوتنی شنگال و پەلامارەکانی 16ی ئۆکتۆبەر.
ئامادەیی بەردەوامی پەیامنێرانی کەناڵەکە لە کۆڕبەندە نێودەوڵەتییەکانی وەک داڤۆس، کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن و نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاراستەکردنی پرسیارە جەوهەرییەکان لە سەرۆک و وەزیرانی زلهێزەکان، جۆرێک لە "دیپلۆماسیی میدیایی"ی بۆ هەرێمی کوردستان نەخشاند.
ئەم ئامادەییە نەک تەنیا پرسی کوردی لە پەراوێزەوە هێنایە ناو چەقی رووداوە نێودەوڵەتییەکان، بەڵکو پێگەی هەرێمی کوردستانیشی وەک کارەکتەرێکی سەرەکی و کاریگەر لە ناوچەکەدا جێگیرتر کرد.
رووداو لە پاڵ شاشەی تەلەڤیزیۆندا، پەرەپێدانی پۆرتاڵی دیجیتاڵی، ئەپڵیکەیشنەکان و زمانە جیاوازەکانی (کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی، تورکی) وای کردووە کە رووداو ببێتە دامەزراوەیەکی فرەمیدیا. ئەم گۆڕانکارییە تەکنەلۆژییە بێدەنگە، وای کردووە پەیامی میدیای کوردی بەربەستە جوگرافییەکان ببڕێت و بگاتە ناو ماڵی هەموو دۆست و نەیارێکی دۆسیەی کورد لە جیهاندا.
لە یادی 13 ساڵەی دامەزراندنیدا، دەکرێت بڵێین تۆڕی میدیایی رووداو مۆدێلێکی تاقانەیە لە خۆڕاگریی میدیایی و گەشەکردنی بەردەوام لە ناوچەیەکدا کە پڕە لە قەیران و گۆڕانکاریی خێرا.
رووداو توانی بیسەلمێنێت کە میدیای کوردی ئەگەر خاوەن دیدگا و ئیرادەیەکی نیشتمانی و پیشەیی بێت، دەتوانێت هاوشانی گەورەترین تۆڕەکانی جیهان مێژوو بنووسێتەوە و لە لووتکەشدا بمێنێتەوە و بێدەنگ نەبێت.