رووداو دیجیتاڵ
بۆ یەکەمین جار دوای 15 ساڵ، هەڵبژاردنی پەرلەمانی سووریا لە شاری کۆبانی و تەواوی پارێزگەی حەسەکە لە رۆژئاوای کوردستان بەڕێوەچوو. ئەم هەڵبژاردنە کە بەشێکە لە پرۆسەی راگوزەریی وڵاتەکە لەدوای رووخانی دەسەڵاتی بەشار ئەسەد لە کانوونی یەکەمی 2024، هەنگاوێکی مێژوویی، بەڵام پڕ لە مشتومڕە بۆ بەشداریکردنی کورد لە حکومەتی نوێی سووریادا بە سەرۆکایەتیی ئەحمەد شەرع.
ئەم پرۆسەیە دوای چەندین مانگ لە دانوستاندن و رێککەوتنێکی کاتی دێت لەنێوان دیمەشق و هێزەکانی سووریای دیموکرات (هەسەدە) بە نێوەندگیریی ئەمریکا لە کانوونی دووەمی 2026. ئەم رێککەوتنە رێگەی خۆشکرد ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتیی خۆسەر بەشداری لە پرۆسەی سیاسیدا بکەن.
پێشتر لە 5ـی تشرینی یەکەمی 2025 هەڵبژاردن لە زۆربەی ناوچەکانی سووریا کرابوو، بەڵام لە حەسەکە، رەققە و سوەیدا بەهۆی دۆخی ئەمنی و نەبوونی کۆنترۆڵی حکومەتی ناوەندییەوە دواخرابوو. ئەوەی جێگەی سەرنجە، هەڵبژاردنی پەرلەمانەکەی سووریا کە لە 210 کورسی پێکدێت، لەلایەن خەڵکەوە بەڕاستەوخۆ نەکراوە، بەڵکو لەلایەن ژمارەیەکی کەم لە کەسایەتی و "پیاوماقووڵان"ـەوە دەنگیان بۆ دراوە کە پێیاندەگوترێت دەستەی دەنگدەران. سێیەکی دیکەی پەرلەمانتاران لە لایەن شەرعەوە دیاری دەکرێن.
ئەنجامەکان لە کۆبانێ و حەسەکە
- لە کۆبانێ: 11 بەربژێر کێبڕکێیان لەسەر تەنیا دوو کورسی دەکرد. فەرهاد شاهین، بەربژێری پارتی دیموکراتی کوردستان - سووریا (پەدەکەسە) بە 43 دەنگ کورسییەکی بردەوە و شەواخ عەساف، کە عەرەبێکی خەڵکی شارۆچکەی شیووخە بە 38 دەنگ کورسییەکەی دیکەی بەدەستهێنا. پارتی یەکێتیی دیموکراتی (پەیەدە) بایکۆتی تەواوی هەڵبژاردنەکەی کردبوو. لە کۆبانی تەنیا 100 کەس مافی دەنگدانیان هەبوو و خەڵکی ئاسایی بەشدارییان پێنەکرا.
- لە حەسەکە: فەسڵە یووسف، ئەندامی ئەنجوومەنی نیشتمانیی کوردی لە سووریا (ئەنەکەسە)، لەگەڵ عومەر هایس و ئیبراهیم عەلی سەرکەوتنیان بەدەستهێنا.
- لە عەفرین: پێشتریش سێ نوێنەری کورد لە عەفرینەوە دەرچووبوون.
رەخنە و گلەیییەکان
ئەم شێوازی هەڵبژاردنە رەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بە "نادیموکراسی" وەسف کرا. مستەفا عەتێ، بەربژێری بزووتنەوەی ئازادیی کوردستان رایگەیاند کە پرۆسەکە "سەیر و نائاسایی" بوو، چونکە دەنگدەر و بەربژێر یەکدییان نەدەناسی. ئەو گوتی: "چۆن دەنگ بە کەسێک دەدەیت کە نایناسیت؟ هیوادارم بچمە پەرلەمان و وەک لەیلا زانا بە کوردی سوێند بخۆم، جلی کوردی بپۆشم و ئاڵای کوردستان بەرز بکەمەوە."
نەسرەت کێتکانی، بەربژێری سەربەخۆش نیگەران بوو لەوەی کە خەڵک بەشدارییان نەکردووە و گوتی: "ئاواتەخواز بووین هەموو خەڵک بەشداری بکات بۆ ئەوەی نوێنەرایەتییەکی 100٪ دروست هەبێت."
داواکاری لە پەرلەمانتاران
محەممەد وەلی، ئەندامی لیژنەی باڵای هەڵبژاردنەکان، بەرگریی لە پرۆسەکە کرد و داوای لە دەرچووان کرد کە ببنە دەنگی ئاوارەکان و گەلی سووریا. ئەو گوتی: "دەبێت یاساکانی سەردەمی بەشار ئەسەد، بەتایبەتی ئەوانەی دژی کورد بوون، هەڵبوەشێننەوە و مافی هەموو پێکهاتەکان بپارێزن."
بڕیارێکی گرنگی حکومەتی نوێ
ئەم هەڵبژاردنە چەند رۆژێک دوای ئەوە دێت کە سەرۆک ئەحمەد شەرع، بڕیارێکی مێژوویی دەرکرد و رایگەیاند، کورد بەشێکی رەسەنی سووریایە. بەپێی بڕیارەکە، مافی زمان و کولتوور بە کورد دراوە، یاسای جیاکاریی سەرژمێریی ساڵی 1962 هەڵوەشێندراوەتەوە و وەڵاتینامەی سووری بەو کوردانە دەدرێت کە پێشتر لێیان سەندرابووەوە.
هەرچەندە ئەم هەڵبژاردنانە بۆشاییەکانی پەرلەمانی کاتیی سووریا پڕدەکەنەوە بۆ نووسینەوەی دەستوورێکی نوێ، بەڵام کێشەی گەورە هێشتا ماون؛ وەک راگرتنی هاوسەنگی لەنێوان دەسەڵاتی ناوەندی و مافی پێکهاتەکان و گێڕانەوەی متمانە بۆ پرۆسەیەکی سیاسی کە هێشتا بەتەواوی نوێنەرایەتیی هەموو دەنگەکان ناکات.