رووداو دیجیتاڵ
چوار ساڵ لەمەوبەر، یەکێک لە کاریگەرترین بەرنامەکانی (لەگەڵ رەنج) لەبارەی پەراوێزخستنی زمانی کوردی لە تابلۆ بازرگانی و گەشتیارییەکاندا بڵاوکرایەوە. دوای بەرنامەکە گوشارێکی مەدەنی و میدیایی گەورە دروست بوو بۆ پاراستنی زمانی کوردی لەنێو بازاڕ، هۆتێل و رێستۆرانتەکانی هەرێمی کوردستان.
ئەو بەرنامەیە، بووە سەرەتایەک بۆ گۆڕینی روخساری شارەکانی هەرێمی کوردستان.
بەرپرسان لە بەردەم لێپرسینەوەی زمانەوانیدا
لە بەرنامەکەدا، محەممەد حەمەسەعید، وەزیری رۆشنبیریی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بە راشکاوی دانی بەوەدا نا کە هەمووان بەرپرسیارن لەو "بێڕێزییەی" بەرامبەر زمانی کوردی دەکرێت و گوتی: "من وەک وەزیر خۆم بە بەرپرسیاری سەرەکی دەزانم و نامەوێت بەرپرسیارێتییەکە بخەمە ئەستۆی کەسانی دیکە."
هەروەها د. ئارام محەممەد قادر، وەزیری خوێندنی باڵا، هۆشداریی دا کە تەنیا زمان نییە لەبەردەم هەڕەشەدایە، بەڵکو کۆی کولتووری کوردی پێویستی بە پاراستنە. ئەو داوای کرد کە لە قۆناخی پەروەردەوە کار بۆ چەسپاندنی ئەم بەهایانە بکرێت.
ئەو هۆشدارییانەی ئێستا دەنگیان دەداتەوە
کاتێک لە ساڵی 2026ەوە سەیری ئەو گفتوگۆیانە دەکەین، قسەکانی د. هۆگر مەحموود، پسپۆڕی زمانی کوردی، زیاتر جێی سەرنجن کە بە رەنج سەنگاوی گوت: "ئەم بەرنامانە بۆ تۆ دەبنە مێژوویەکی جوان، ئەگەر کورد بمێنێت!" ئەو هۆشداریی دا کە ئەگەر کورد بەو عەقڵییەتە کار بکات، لە ناو شارەکانی خۆیدا دەبێتە کەمینە.
د. رەشاد میران، جێگری سەرۆکی ئەکادیمیای کوردی، لەو کاتەدا گلەیی لە نەبوونی بودجە بۆ پڕۆژە کولتوورییەکان کرد و گوتی: "هەر شتێک بودجەی بوێت، دەستی لێ بشۆ." ئەو تەنانەت داوای دامەزراندنی "پۆلیسی زمانی" کرد بۆ چاودێریکردنی بازاڕەکان.
دۆخی پارێزگاکان بەپێی ئامارەکانی ئەو کاتە
لەو بەرنامەیەدا، رێکخراوی (Effort) ئامارێکی بڵاوکردەوە؛ دارا عوسمان، سەرۆکی رێکخراوەکە، ئاشکرای کرد کە پارێزگای رووها (باکووری کوردستان) نا، بەڵکو دهۆک لە ناوخۆی هەرێمی کوردستاندا خراپترین دۆخی هەبووە، بە جۆرێک 40%ی زمانی بەکارهاتوو لەوێ بیانی بووە. سلێمانی بە 20%ی زمانی بیانی، لە هەموو شارەکان زیاتر پارێزگاریی لە رەسەنایەتیی زمانەکەی کردبوو.
ئەم هەوڵانە هەمووی لە چوارچێوەی جێبەجێکردنی یاسای ژمارە 6ی ساڵی 2014 بوو، کە تێیدا بەکارهێنانی زمانی کوردی لە ناو کۆمپانیا و دامەزراوەکانی کەرتی تایبەت کرابووە مەرج.
یەکەم لێکەوتە: بڕیارە فەرمییەکەی گەشتوگوزار
گەورەترین و خێراترین ئەنجامی ئەو مشتومڕە میدیاییە، دەرچوونی نووسراوێکی فەرمیی دەستەی گشتیی گەشتوگوزار بوو لە 23-08-2022 (کە دواتر لە ناو بەرنامەکەدا جەختی لێکرایەوە).
بەپێی ئەو بڕیارە کە لەلایەن ئەمەل جەلال، سەرۆکی ئەو کاتی دەستەکە واژۆ کرابوو، تەواوی شوێنکار، هۆتێل و رێستۆرانتەکان پابەند کران کە دەبێت زمانی کوردی وەک زمانی سەرەکی لە تابلۆ و لیستی خواردنەکانیاندا بەکاربهێنن، ئەگەرنا رووبەڕووی سزای داخستن و "لیستی رەش" دەبنەوە.