پەیامی نوێی ئۆجەلان: سەردەمی خەباتی چەکداری کۆتاییهاتووە

لە رێکەوتی 27ی ئاداری 2026دا، لە چوارچێوەی ئەو دیدارانەی لەگەڵ بەڕێز عەبدوڵڵا ئۆجەلان ئەنجامی دەدەین، کۆبوونەوەیەکمان لە دوورگەی ئیمراڵی کرد.

لە دیدارەکاندا بە روونی بیندرا کە پڕۆسەکە گەیشتووەتە قۆناخێکی گرنگ. ئەوە خرایەڕوو کە رێگەی چارەسەری بابەتێکی فرە رەهەندە و دەبێت لەگەڵ رەهەندەکانی دانوستاندن، ویستی دیموکراسی و بەرپرسیارێتی مێژوویی پێکەوە هەڵبسەنگێندرێن.

ئاماژە بەو ئەرک و بەرپرسیارێتییە مێژووییە کرا کە پەرلەمانی تورکیا لەم پڕۆسەیەدا گرتوویەتیە ئەستۆ، جەخت لەوەش کرایەوە کە زۆر گرنگە ئەو کارانەی دوای راپۆرتی کۆمیسیۆن ئەنجام دەدرێن، بێ ئەوەی کاتی زۆریان بۆ تەرخانبکرێ، بخرێنە نێو چوارچێوەیەکی یاسایی گشتگیر و تەواوکارییەوە.

وەک شاند، لەو هەڵسەنگاندنانەی ئەنجاممان دان، وەک بۆچوونێکی هاوبەش ئەوە دەردەکەوێ کە بۆ ئەوەی دەرفەتە مێژووییەکان لەدەست نەچن و ویستی راستەقینەی چارەسەری بێتە دی، پێویستە کەناڵەکانی دیالۆگ بە کراوەیی بمێننەوە و سیاسەتی دیموکراسی بەهێز بکرێت.

جارێکی دیکە جەخت کرایەوە کە کۆمەڵگەی دیموکراسی بۆ هەموو گەلان و خاوەن بیروباوەڕەکانی نیشتەجێی تورکیا گەرەنتیی پاشەڕۆژە. بڕوامان وایە هەر کەسێک بە دروستی لەم پڕۆسەیە تێبگات و بە بەرپرسیارێتییەوە لێی نزیک بێتەوە، نەک تەنیا ئەمڕۆ، بەڵکو داهاتووی هاوبەشیش دەباتەوە.

"نابێت بە بیرتەسکییەوە لەم کێشە گەورەیە بڕوانین کە هەوڵی چارەسەرکردنی دەدەین، چونکە پلانە هەژموونخوازە قووڵەکان لەسەر رۆژهەڵاتی نێوەڕاست هەن. لە کاتێکدا لە سووریا لەگەڵ دۆخە پڕ لە ئازارەکاندا، تاوەکو ئاستێکی دیاریکراو گۆڕانکاریی پۆزەتیڤ روودەدەن، ئێستا جەنگی ئێران لە رۆژەڤدایە. لە جەنگی ئێراندا سێ ئاراستە دەرکەوتوون: یەکەم، هێڵی ئەمریکا-ئیسرائیلە. دووەم، هێڵی هەندێک هێزی نێودەوڵەتی و ناوچەییە بە سەرکردایەتیی بەریتانیا کە مەبەستیان پاراستنی دۆخەکەیە. سێیەم، ئەو ئاراستەی دیموکراسی و ژیانی هاوبەشەیە کە ئێمە لە رێگەی 'پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی'ـەوە بەرگری لێ دەکەین. پێشهاتەکانی ئێران، جارێکی دیکە رەوایی و گرنگیی ئەو پڕۆسەیەی لە تورکیا بەڕێوە دەچێت، سەلماندەوە.

ئێمە چارەسەرییەک لەسەر تەوەرەی ئەنادۆڵ-میزۆپۆتامیا بە بنەما دەگرین. پەیوەندیی ئەنادۆڵ و میزۆپۆتامیا رەگ و ریشەیەکی مێژوویی قووڵی هەیە. یەکەم گەورە رێککەوتنی ئاشتی لە مێژوودا، رێککەوتنی 'قادیش' بوو لە نێوان هیتییەکان و میسرییەکان. مێژووی سیاسیی چوار هەزار ساڵەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست نیشانی دا کە ئاسایشی ئەنادۆڵ بە نێو ڕۆژهەڵاتی نێوەڕاست و میزۆپۆتامیادا تێپەڕ دەبێت. تێکەڵبوونی دیموکراسی، گوزارشتە لە بەشداربوونی کولتووری میزۆپۆتامیا وەک بوونێکی دیموکراسی.

ئێمە کێشەمان لەگەڵ کۆمار نییە. کێشەی سەرەکی ئەوەیە کە کۆمار دیموکراسی نییە. دیموکراسی تاکە چارەسەرە کە بەهێزبوونی کۆمار دابین دەکات.

نابێت باسکردنی هەڵە، تووندڕۆیی و نادیموکراسیبوونی وڵاتان و کۆمەڵگەکان لە قۆنازە مێژووییەکاندا، وەک دەستبردن بۆ پیرۆزییەکان سەیر بکرێ و بە نامۆ ببینرێت. دەبێت ئەوە بگوترێ کە بەرگریکردن لە تواندنەوە بە بیروباوەڕێکی ئەرێنییانە، وەک کراسێکی تەسک وایە کە کرابێتە بەری ئەم وڵاتە.

هەروەک لە بانگەوازەکەی 27ی شوباتدا گوتم، سەردەمی خەباتی چەکداری کۆتایی هاتووە. چی دیکە گەڕانەوە بۆ دواوە ئەستەمە. ئەو قۆناخەی تێیدا دەژین، قۆناخی گواستنەوەیە بەرەو ئاشتی لەگەڵ کۆمارێکی دیموکراسی. ئەگەر ئەو پڕۆسەیەی ئارەزووی دەکەین سەرکەوتوو بێت، کۆمار دوو هێندە بەهێزتر دەبێت. ئەوەی پێی دەڵێین کۆمەڵگەی دیموکراسی، تا ئاستێکی زۆر چارەسەرییەکی وەها بە بنەما دەگرێ. دەبێت تێگەیشتنێکی وەهای هاووڵاتیبوون و کۆمەڵگەیی پەرە پێ بدەین کە پەیوەندیی کورد لەگەڵ دەوڵەت بە شێوازێکی ئەرێنی رێکبخاتەوە. دەوڵەتیش دەبێت لێرەدا ئەوە ببینێت کە هیچ چالاکییەکی تێکدەرانە یان هەڕەشەیەکی ئەمنی لە ئارادا نییە.

بەشداربوون لە کۆمار دەبێت بە ناسنامە، بە ئازادیی رادەربڕین و فیکر، بە ئازادیی رێکخراوەیی و بە ئازادیی ژنان بێت. ئەمانە تەنیا بۆ کورد نین، بەڵکو کایەی ئازادین بۆ هەموو کەسێک.

لەو چوارچێوەیەدا، بۆ ئەوەی بیرۆکەکانم سەبارەت بە پڕۆسەکە بە دروستی تێبگەین، بە گرنگی دەزانم بە شێوازێکی گونجاو بگاتە دەستی تەواوی رای گشتی.

چارەسەری تێکەڵبوونی دیموکراسی، پشت بە نزیکبوونەوەیەکی کۆمەڵگە-تەوەر دەبەستێت. چارەسەری کۆمەڵگە-تەوەر پێویستی بە دیموکراسیی گشتگیر و بەکۆمەڵی پێکهاتە کۆمەڵایەتییەکانە."