Erbil (Rûdaw) – Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) Irak Sözcüsü Lily Carlisle, uluslararası fonların yetersizliği nedeniyle Irak ve Kürdistan Bölgesi’ndeki insani yardım faaliyetlerinin ciddi bir krizle karşı karşıya olduğunu açıkladı.
Rûdaw’a özel bir röportaj veren Carlisle, bütçe kısıtlılığı sebebiyle en muhtaç durumdaki 5 bin 500 mülteci ailenin nakdi yardımlarını durdurmak zorunda kaldıklarını duyurdu.
Irak genelindeki güncel rakamları paylaşan Lily Carlisle, ülkede 340 binden fazla mülteci ve yaklaşık 1 milyon yerinden edilmiş iç göçmen (IDP) bulunduğunu belirtti.
Mültecilerin yüzde 90’ını Suriyelilerin oluşturduğunu ifade eden Carlisle; İran, Türkiye ve Filistin’den gelen mültecilerin de bölgede yaşam mücadelesi verdiğini söyledi.
Irak’taki toplam 29 kampın tamamının Kürdistan Bölgesi sınırları içerisinde yer aldığını vurgulayan Sözcü, 9 kampın mültecilere, 20 kampın ise iç göçmenlere tahsis edildiğini kaydetti.
Fon yetersizliği insani yardımları vuruyor
Uluslararası toplumun desteğinin giderek azaldığına dikkat çeken Carlisle, 2025 yılında ihtiyaç duydukları bütçenin yalnızca yüzde 30’una ulaştıklarını belirtti.
Bu durumun operasyonel öncelikleri değiştirdiğini ifade eden Sözcü, "Özellikle kış aylarında kira, yakıt ve ısınma gibi temel ihtiyaçlar için kullanılan nakdi yardımları, bütçe yokluğu nedeniyle 5 bin 500 aile için durdurmak zorunda kaldık. 2026 yılında bu programları yeniden başlatabilmek ve faaliyetlerimizi sürdürebilmek için 60 milyon dolarlık bir bütçe talep ediyoruz" dedi.
Üçüncü ülkeye yerleştirme kapıları kapanıyor
Mültecilerin en büyük beklentilerinden biri olan Avrupa veya Amerika gibi üçüncü ülkeye yerleştirme (resettlement) olanaklarının giderek daraldığını söyleyen Carlisle, karamsar bir tablo çizdi. 2025 yılında tüm Irak için sadece 300 kişilik bir kontenjan sağlandığını hatırlatan Carlisle, 2026 yılı için bu sayının 100 ile 200 kişi arasında kalmasını beklediklerini ifade etti.
Bu kısıtlı kontenjan nedeniyle mültecilere "Irak’ı eviniz gibi kabul edin ve burada hayatınızı inşa etmeye odaklanın" çağrısında bulundu.
UNHCR’de Berhem Salih dönemi ve yeni umutlar
Eski Irak Cumhurbaşkanı Dr. Berhem Salih’in 2026 yılı itibarıyla UNHCR’nin yeni Yüksek Komiseri olarak göreve başlamasını değerlendiren Carlisle, bu durumun bölge için bir şans olduğunu belirtti.
Carlisle, "Dr. Berhem Salih’in bizzat mültecilik deneyimine sahip olması ve bölgeyi yakından tanıması hepimizi heyecanlandırıyor. Uluslararası toplumun desteğini çekmek ve sorunlara çözüm üretmek adına 2026’da daha olumlu gelişmeler göreceğimizi umuyoruz" diyerek yeni liderlikten duydukları beklentiyi dile getirdi.
Entegrasyon ve kimlik sorununa yasal bakış
Mültecilerin Irak vatandaşlığı talepleri ve yasal statülerine de değinen Sözcü, UNHCR ile Irak hükümeti arasında imzalanan idari yönetmeliklerin işlediğini belirtti.
Mültecilerin öncelikle UNHCR’ye kayıt olup ardından hükümetten "kişisel kimlik kartı" alabildiklerini söyleyen Carlisle, bu kartın mültecilere oturum hakkı ve kamu hizmetlerine erişim sağladığını ifade etti.
Ancak Irak vatandaşlığına geçişin tamamen Irak’ın ulusal yasalarına bağlı olduğunu hatırlatarak, mültecilerin bulundukları toplumla ekonomik ve sosyal açıdan kaynaşmalarının önemine vurgu yaptı.
